Türk bilim insanları, meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğu belirlenen yeni ilaç adayı moleküller geliştirdi. Laboratuvar çalışmalarıyla antikanser etkileri ortaya konulan moleküller, Türkiye'deki patent tescilinin ardından Avrupa'da da tescile uygun bulundu. Araştırma, yerli kanser ilacı geliştirilmesi yolunda yeni bir aşamaya ulaştı.
ÜÇ KANSER TÜRÜNE YÖNELİK İLAÇ ADAYI GELİŞTİRİLDİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yeşil, kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni moleküller üzerinde çalışma yürüttü.
"Yeni Tirozin Kinaz İnhibitörlerinin Sentezi ve Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması" başlıklı proje kapsamında geliştirilen moleküllerin kanser hücreleri üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırmacılar, özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücrelerine odaklandı. Laboratuvar deneylerinin yanı sıra bilgisayar destekli analizlerle de moleküllerin biyolojik özellikleri değerlendirildi.
YERLİ KANSER İLACI ÇALIŞMASINA ÇİFTE PATENT
Araştırmada elde edilen buluş, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2024 yılında tescillendi.
Türkiye'deki patent sürecinin ardından yapılan Avrupa patent başvurusu da tescile uygun bulundu.
Böylece araştırma ekibi, geliştirdiği yeni moleküllere ilişkin buluşunu ulusal ve Avrupa patentleriyle koruma altına alma aşamasına ulaştı.
PROF. DR. ZUHAL GERÇEK ÇALIŞMANIN DETAYLARINI ANLATTI
Projenin Bilimsel Araştırma Projeleri kapsamında desteklendiğini belirten Prof. Dr. Zuhal Gerçek, araştırmanın iki aşamada yürütüldüğünü söyledi.
Gerçek, ilk aşamada ilaç adayı moleküllerin sentezini gerçekleştirdiğini, ikinci aşamada ise bu moleküllerin antikanser etkilerinin araştırıldığını anlattı.
Prof. Dr. Mustafa Güzel ve Betül Yeşil'in biyolojik aktivite çalışmalarını yürüttüğünü belirten Gerçek, şu ifadeleri kullandı:
"İkincisi de bunların antikanser aktivitelerinin araştırılması. O da Prof. Dr. Mustafa Güzel ve Betül Yeşil tarafından gerçekleştirildi. Yaptığımız çalışmalar neticesinde bu yeni moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu kanıtlamış olduk. Bu özelliklerini gerek deneysel gerekse teorik olarak ortaya koyduk. Neticesinde bir ulusal, bir de Avrupa patenti olmak üzere iki patentle de bu fikrimizi koruma altına aldık. Böylece yerli ve milli ilaç üretiminde ufak bir adım atmış olduk."
KANSER İLACI GELİŞTİRME SÜRECİNDE YENİ AŞAMA
Araştırma ekibi, sentezlediği moleküllerin üç farklı kanser türüne ait hücreler üzerindeki etkilerini deneysel ve teorik yöntemlerle ortaya koydu.
Elde edilen sonuçlar, yeni ilaçların geliştirilmesine yönelik araştırmalar açısından önem taşıyor.
Bununla birlikte çalışma, henüz hastalarda kullanıma sunulmuş bir kanser ilacını değil, laboratuvar ortamında etkileri incelenen ilaç adayı molekülleri kapsıyor. Kaynak metinde insanlarda klinik deney yapıldığına veya tedavi onayı alındığına ilişkin bilgi bulunmuyor.
