ABD’de yürütülen klinik öncesi bir çalışmada, uzaktan kontrol edilen insansı robotlar iki ayrı cerrahi operasyonda başarıyla görev aldı. Araştırmacılar, bu denemelerin insansı robotların ameliyathanelerde kullanımına ilişkin dünyadaki ilk örneklerden biri olduğunu açıkladı.
California Üniversitesi San Diego bünyesinde gerçekleştirilen çalışmanın, gelecekte cerrahların farklı bölgelerden operasyonlara katılmasına ve sağlık personelinin robotlar tarafından desteklenmesine zemin hazırlayabileceği değerlendiriliyor.
İLK AMELİYATTA CERRAH VE ROBOT BİRLİKTE ÇALIŞTI
Denemelerin ilkinde bir cerrah ile insansı robot, safra kesesinin alınmasına yönelik cerrahi müdahaleyi birlikte gerçekleştirdi.
İkinci operasyonda ise iki insansı robot aynı ameliyatta koordineli biçimde görev aldı. Böylece robotların yalnızca insanlarla değil, birbirleriyle eş zamanlı çalışabilme yeteneği de test edildi.
Her iki operasyonun da klinik öncesi aşamada, büyük primat sınıfında bulunmayan memeliler üzerinde gerçekleştirildiği belirtildi.
SURGIE ROBOTLARI STANDART AMELİYATHANEYE UYARLANDI
Çalışmada kullanılan ve “Surgie” adı verilen insansı robotlar yaklaşık 1,5 metre boya ve 27 kilogram ağırlığa sahip.
Robotların standart cerrahi aletleri kullanabilmesi için özel bağlantı parçaları geliştirildi. Bu sayede sistemin mevcut ameliyathanelere büyük çaplı bir altyapı değişikliği yapılmadan uyarlanabildiği ifade edildi.
Surgie robotlarının, Unitree tarafından geliştirilen G1 insansı robot platformu temel alınarak hazırlandığı bildirildi.
İNSAN BENZERİ HAREKETLER CERRAHA KOLAYLIK SAĞLIYOR
Araştırmacılar, insansı robotların insan anatomisine benzeyen kol ve el yapısının cerrahi işlemlerde daha doğal bir kontrol imkânı sunduğunu belirtiyor.
Robotların uzaktan kumanda edilmesi sırasında cerrahın hareketlerinin sisteme aktarılmasıyla ameliyat aletlerinin yönlendirilebildiği kaydedildi.
Klinik öncesi testlerde elde edilen hassasiyetin, günümüzde kullanılan bazı robotik cerrahi sistemleriyle karşılaştırılabilir seviyeye ulaştığı açıklandı.
GELENEKSEL CERRAHİ ROBOTLARA GÖRE DAHA ESNEK
Günümüzde yaygın olarak kullanılan robotik cerrahi sistemleri genellikle yalnızca belirli operasyonlara göre tasarlanıyor.
Bu sistemler üç veya dört robotik kol, özel yazılım, kendilerine özgü cerrahi aletler ve eğitimli teknik personel gerektirebiliyor. Bazı cihazların ağırlığı 800 kilogramı aşarken, ameliyathanelerin de bu sistemlere göre yeniden düzenlenmesi gerekebiliyor.
İnsansı robotların ise standart cerrahi aletlerle çalışabilmesi ve mevcut ameliyathane düzenine uyum sağlayabilmesi önemli bir avantaj olarak gösteriliyor.
UZAKTAN AMELİYAT İÇİN İLETİŞİM GECİKMESİ KRİTİK
Teknolojinin henüz erken geliştirme aşamasında bulunduğu vurgulanıyor.
Denemeler sırasında robotların zaman zaman yeniden kalibre edilmesi gerektiği ve bu işlemin operasyon süresini uzattığı belirtildi.
Araştırmacılara göre uzaktan gerçekleştirilen cerrahi müdahalelerde veri aktarımındaki gecikmenin en düşük seviyeye indirilmesi büyük önem taşıyor. İletişim kesintileri veya gecikmeler, hassas hareket gerektiren operasyonlarda ciddi riskler oluşturabilir.
ROBOTLAR AMELİYATHANEDE FARKLI GÖREVLER ÜSTLENEBİLİR
Araştırma ekibi, insansı robotların gelecekte yalnızca cerrahi müdahalelerde kullanılmayacağını öngörüyor.
Robotların ameliyat öncesinde cerrahi aletleri hazırlaması, sağlık çalışanlarına malzeme ulaştırması, operasyon sırasında yardımcı görevler üstlenmesi ve ameliyathane içindeki rutin işlemleri gerçekleştirmesi planlanıyor.
Bu tür sistemlerin özellikle uzman cerrah bulunmayan bölgelerde, afet alanlarında, askeri sağlık merkezlerinde ve uzak yerleşim noktalarında önemli bir rol oynayabileceği değerlendiriliyor.
CERRAHİDE YENİ DÖNEMİN KAPISI ARALANDI
Uzaktan kontrol edilen insansı robotlarla gerçekleştirilen operasyonlar, robotik cerrahinin geleceğine ilişkin dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.
Teknolojinin güvenlik, iletişim altyapısı, hassasiyet ve yasal düzenlemeler açısından geliştirilmesi gerekiyor. Ancak çalışmanın başarılı sonuçları, insansı robotların gelecekte cerrahların yerini almak yerine onlara destek veren yeni nesil yardımcılar hâline gelebileceğini gösteriyor.
