Dünya genelinde kanser vakalarının önemli bir bölümünün arkasında virüs ve bakteriler bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütüne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının (IARC) 2024 verilerine dayanan araştırmasına göre yaklaşık 2,3 milyon yeni kanser vakası enfeksiyonlarla ilişkilendirildi. Araştırmada özellikle beş enfeksiyon etkeninin kanser yükündeki payı öne çıktı.
2,3 MİLYON KANSER VAKASINDA ENFEKSİYON ETKİSİ
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından hazırlanan ve The Lancet Oncology dergisinde yayımlanan çalışma, enfeksiyonların küresel kanser yükündeki yerini ortaya koydu.
Araştırmacılar, 2024 yılında dünya genelinde teşhis edilen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 12'sinin enfeksiyonlarla bağlantılı olduğunu hesapladı.
Bu oran, her 8 yeni kanser vakasından yaklaşık birinin enfeksiyonlara atfedildiği anlamına geliyor.
IARC Küresel Kanser Gözlemevinin tahminlerine dayanan araştırmada, kansere neden olduğu bilinen 12 virüs, bakteri ve parazit etkeni incelendi.
MİDE KANSERİYLE İLİŞKİLİ BAKTERİ İLK SIRADA
Enfeksiyonlarla bağlantılı kanser vakalarında en büyük pay, Helicobacter pylori (H. pylori) bakterisine ait oldu.
Araştırmaya göre H. pylori, 2024 yılında yaklaşık 760 bin yeni kanser vakasıyla ilişkilendirildi. Bu vakaların önemli bölümünü mide kanseri oluşturdu.
İkinci sırada ise yaklaşık 750 bin vakayla insan papilloma virüsü (HPV) yer aldı.
HPV ile bağlantılı kanserlerin başında rahim ağzı kanseri gelirken anal, vulva, vajina, penis ve bazı baş-boyun kanserleri de araştırmada değerlendirildi.
BEŞ ENFEKSİYON ETKENİ ÖNE ÇIKTI
Araştırmada kanser vakalarıyla en fazla ilişkilendirilen beş enfeksiyon etkeni ve tahmini vaka sayıları şöyle sıralandı:
|
Enfeksiyon etkeni |
Bağlantılı kanser vakası |
|---|---|
|
H. pylori |
760 bin |
|
HPV |
750 bin |
|
Hepatit B virüsü (HBV) |
360 bin |
|
Epstein-Barr virüsü (EBV) |
260 bin |
|
Hepatit C virüsü (HCV) |
160 bin |
Hepatit B ve hepatit C virüsleriyle ilişkili vakalarda karaciğer kanseri ağırlık kazandı.
Epstein-Barr virüsü ise nazofarenks kanseri, bazı mide kanserleri ve Hodgkin lenfoma ile ilişkilendirildi.
Araştırmacılar, bu beş etkenin enfeksiyonlara atfedilen kanser vakalarının çok büyük bölümünü oluşturduğunu belirledi.
EPSTEIN-BARR VİRÜSÜNE İLİŞKİN HESAPLAMALAR GENİŞLETİLDİ
Çalışmada önceki küresel değerlendirmelerde yer almayan bazı enfeksiyon-kanser ilişkileri de incelendi.
Bunlardan biri Epstein-Barr virüsünün mide kanserleriyle bağlantısı oldu.
Yeni bilimsel veriler doğrultusunda EBV'nin bazı mide kanserlerindeki rolü hesaplamalara dahil edildi. Böylece virüs, kanser yüküyle ilişkilendirilen enfeksiyon etkenleri arasında dördüncü sırada yer aldı.
Araştırmada HIV ve Merkel hücre poliomavirüsüyle bağlantılı kanserler de değerlendirildi.
Bilim insanları, önceki hesaplamalara kıyasla 16 yeni enfeksiyon-kanser ilişkisinin çalışmaya eklendiğini bildirdi.
VAKALARIN YÜZDE 42'Sİ DOĞU ASYA'DA
Enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerin dağılımı ülkeler ve bölgeler arasında farklılık gösterdi.
Araştırmaya göre küresel vaka yükünün yüzde 42'si Doğu Asya'da kaydedildi. Bölgede özellikle H. pylori ve hepatit B virüsüyle ilişkili kanserler öne çıktı.
Sahra Altı Afrika'da ise HPV, Kaposi sarkomuyla ilişkili herpesvirüs (KSHV) ve HIV'in etkisi belirginleşti.
Dünya genelindeki enfeksiyon bağlantılı kanser vakalarının dörtte üçünden fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldüğü hesaplandı.
AŞI VE ERKEN TANIYLA KANSER RİSKİ AZALTILABİLİYOR
IARC araştırması, enfeksiyonlarla ilişkili kanserlerin önemli bir bölümünün mevcut sağlık uygulamalarıyla önlenebileceğini ortaya koydu.
HPV ve hepatit B aşıları, koruyucu yöntemlerin başında yer alıyor.
H. pylori enfeksiyonunun ve viral hepatitlerin tanı ve tedavisi, HIV'in önlenmesi ve tedavisi ile HPV bağlantılı kanserlere yönelik tarama programları da kanser yükünü azaltabilecek uygulamalar arasında bulunuyor.
Ancak araştırmacılar, bu hizmetlere erişimin dünya genelinde eşit olmadığını belirtiyor.
Sağlık hizmetlerindeki farklılıklar, ekonomik yetersizlikler ve bazı enfeksiyonlara yönelik toplumsal engeller, korunma ve tedavi imkânlarını sınırlıyor.
Çalışmada ayrıca EBV, H. pylori ve KSHV gibi henüz etkili koruyucu aşısı bulunmayan etkenlere yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
