Türkiye'de günün hemen her saatinde tüketilen çay ve kahveyle ilgili dikkat çekici bir araştırma yayımlandı. Oxford Üniversitesi tarafından yaklaşık bir milyon kişinin verileriyle gerçekleştirilen çalışma, içeceklerin yalnızca içeriğinin değil, tüketildiği sıcaklığın da sağlık açısından önemli olabileceğini ortaya koydu. Araştırmada, çay ve kahvesini çok sıcak içen kişilerin yemek borusu kanserine yakalanma riskinin, ılık tüketenlere kıyasla yaklaşık üç kat daha yüksek olduğu belirlendi.
KANSER RİSKİNDE DİKKAT ÇEKEN FARK
Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 977 bin 282 orta yaşlı kadın ve erkeğin verilerini inceleyerek sıcak içecek tüketimi ile yemek borusu kanseri arasındaki ilişkiyi değerlendirdi.
Uluslararası Kanser Dergisi'nde yayımlanan çalışmada, içeceklerini düzenli olarak çok sıcak tüketen kişilerde kanser riskinin daha yüksek olduğu görüldü.
Araştırma sonuçlarına göre çok sıcak içecek tercih edenlerin yemek borusu kanserine yakalanma riski, ılık içecek tüketenlere göre yaklaşık üç kat daha yüksek bulundu.
Ancak araştırmacılar, bunun mutlak kanser riskinin üç kat arttığı anlamına gelmediğini, karşılaştırılan gruplar arasındaki göreli risk farkını gösterdiğini belirtiyor. Hastalığın toplum genelindeki görülme olasılığı ise düşük.
ÇAY VE KAHVEDE KRİTİK SICAKLIK: 65 DERECE
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, içeceklerin tüketim sıcaklığına ilişkin oldu.
Bilim insanları, 65 santigrat derece ve üzerindeki içecekleri çok sıcak olarak sınıflandırdı.
Yeni demlenen çayın sıcaklığı, özellikle kaynar su kullanıldığında bu seviyenin oldukça üzerinde olabiliyor.
Çay bardağa döküldüğünde sıcaklığının yaklaşık 90–95 dereceye ulaşabildiği belirtilirken içeceğin tüketilmeden önce bir süre bekletilmesi öneriliyor.
Araştırmacılar, sıcaklığın düşmesi için gereken sürenin bardak türüne, içecek miktarına ve ortam koşullarına göre değişebileceğini ifade ediyor.
ÇOK SICAK İÇECEKLER YEMEK BORUSUNA NASIL ZARAR VERİYOR?
Çok sıcak çay ve kahvenin oluşturabileceği riskin temelinde, yemek borusunun iç yüzeyindeki hücrelerin yüksek sıcaklığa maruz kalması bulunuyor.
Ağızdan mideye ilerleyen sıcak sıvılar, yemek borusunu kaplayan dokularda ısıya bağlı hasara neden olabiliyor.
Araştırmacılar, bu durumun uzun süre tekrarlanmasının kanser gelişimiyle ilişkili olabileceğini değerlendiriyor.
Bununla birlikte çalışma, sıcak içecek tüketimiyle kanser riski arasında ilişki ortaya koyuyor. Tek başına doğrudan neden-sonuç bağlantısını kesin olarak kanıtlamıyor.
GÜNDE 6 BARDAK VE ÜZERİ TÜKETİMDE RİSK ARTIŞI
Araştırmada içeceklerin sıcaklığı kadar tüketim sıklığı da ele alındı.
Günde altı veya daha fazla sıcak içecek tüketen kişilerde risk artışıyla ilişkili bulgular elde edildi.
Ancak bu sonuç, günde altı bardak ılık çay içen herkesin aynı riskle karşı karşıya olduğu anlamına gelmiyor.
Araştırmanın öne çıkardığı temel unsur, içeceklerin düzenli olarak çok yüksek sıcaklıkta tüketilmesi.
ÇAYA SÜT EKLEMEK YETERLİ Mİ?
Çay veya kahveye süt eklemek, içeceğin sıcaklığını bir miktar azaltabiliyor. Ancak araştırmacılara göre bu yöntem her zaman yeterli değil.
Özellikle kaynar haldeki içeceğe az miktarda süt eklenmesi, sıcaklığın 65 derecenin altına düşmesini garanti etmiyor.
Bu nedenle sütlü çay ve kahvenin de çok sıcak tüketilmemesi gerektiği belirtiliyor.
SICAK ÇAY İÇMEDEN ÖNCE KAÇ DAKİKA BEKLENMELİ?
İngiltere merkezli Cancer Research UK, sıcak içeceklerin tüketim için uygun sıcaklığa ulaşması konusunda kesin bir bekleme süresi belirlemenin zor olduğunu ifade ediyor.
Kuruluş, sıcak içeceklerin ağız ve boğazı yakmayacak seviyeye gelene kadar bekletilmesini öneriyor.
"Ancak endişeleniyorsanız çok sıcakken içmek yerine, içilebilecek sıcaklığa düşene kadar beklemenizi öneririz."
Araştırmanın başındaki isimlerden Dr. Keren Papier de tüketim sıcaklığıyla kanser riski arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini vurguladı.
"Bu artan riskle bağlantılı olan içecek sıcaklıklarını tam olarak belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var."
KAHVE İÇİN İDEAL SICAKLIK KAÇ DERECE?
Sıcak kahve tüketimiyle ilgili yapılan ayrı bir araştırmada, 118 genç yetişkinin farklı sıcaklıklardaki siyah kahvelere verdiği tepkiler incelendi.
Katılımcıların büyük bölümünün kahveyi ancak 70 derece ve üzerindeki sıcaklıklarda çok sıcak olarak değerlendirdiği görüldü.
Kahve sektöründe ise bazı üreticiler, içime uygun sıcaklık aralığını 49–60 derece olarak tanımlıyor.
Bununla birlikte bazı işletmelerde kahvenin daha uzun süre sıcak kalması amacıyla 82 derecenin üzerinde servis edilebildiği belirtiliyor.
YEMEK BORUSU KANSERİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Yemek borusu kanseri, erken dönemde belirgin şikayetlere yol açmayabiliyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ise çeşitli belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şöyle:
-
Yutkunma sırasında zorlanma
-
Yiyeceklerin boğazda veya göğüste takılması hissi
-
Sürekli mide ekşimesi
-
Geçmeyen hazımsızlık
-
Boğaz veya göğüs bölgesinde ağrı
-
Açıklanamayan kilo kaybı
-
Yutkunurken ağrı hissedilmesi
Bu şikayetler farklı hastalıklarda da görülebiliyor. Özellikle devam eden yutma güçlüğü ve açıklanamayan kilo kaybı durumunda doktora başvurulması önem taşıyor.
HER 10 KANSER VAKASINDAN 1 VEYA 2'Sİ ÖNLENEBİLİR Mİ?
Araştırmacılar, çok sıcak içecek tüketiminin bırakılması halinde her 10 yemek borusu kanseri vakasından bir veya ikisinin önlenebileceğini öne sürüyor.
Bu tahmin, araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda yapılan bir değerlendirmeye dayanıyor. Kesin olarak önlenecek vaka sayısını göstermiyor.
Yemek borusu skuamöz hücreli kanseri, genel nüfusta nispeten nadir görülen kanser türleri arasında bulunuyor.
İngiltere'de bu kanser türüne yaşam boyu yakalanma riskinin yaklaşık yüzde 1 olduğu belirtiliyor.
UZMANLARDAN SİGARA VE ALKOL UYARISI
Araştırmacılar, sıcak içeceklerin yanı sıra sigara ve alkol kullanımının da yemek borusu kanseri açısından önemli risk faktörleri olduğunu hatırlatıyor.
Cancer Research UK'den Fiona Osgun, korunmada öncelikli adımlara dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Bu kanser türünün riskini azaltmanın en önemli yolları sigara içmemek ve alkol tüketimini azaltmaktır."
Uzmanlara göre çay ve kahveden tamamen vazgeçmek gerekmiyor. Ancak içeceklerin çok yüksek sıcaklıkta tüketilmesinden kaçınmak, yemek borusunun tekrarlayan ısıya maruz kalmasını azaltabilecek basit bir önlem olarak öne çıkıyor.
