Akciğer kanseri, belirti vermeden ilerleyebilmesi ve hastaların önemli bir bölümünde ileri evrede teşhis edilmesi nedeniyle ciddi bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, özellikle uzun yıllar sigara kullanan kişilere yönelik dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Günde bir paket sigarayı 10 yıl boyunca içen kişilerin hiçbir şikayeti bulunmasa bile risk altında olduğunu belirten Karabulut, erken tanı ve taramanın önemine işaret etti.
"BELİRTİ OLMASA DA RİSK VAR"
Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında Ankara'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Prof. Dr. Bülent Karabulut, sigara kullanım süresi ve günlük tüketim miktarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Tıpta kullanılan paket yılı kavramının, günlük içilen sigara paketi sayısıyla kullanım süresinin çarpılmasıyla hesaplandığını belirten Karabulut, 10 yılı aşkın süredir sigara içen kişilerin risk grubunda değerlendirildiğini ifade etti.
Karabulut, şu açıklamayı yaptı:
"10 paket yılını geçen hastalar bizde otomatik olarak hiçbir semptomu olmasa da risk artışına girer. KOAH ve kronik bronşit hastası olarak kabul edilir, öksürmese de. Günde bir paket sigarayı 10 yıl içen bir kişi, bizim için akciğer hastasıdır. Nefes darlığı, öksürük, balgam gibi şikayetleri olmayabilir."
Uzmanların risk değerlendirmesinde kullandığı paket yılı hesabı, tek başına KOAH, kronik bronşit veya kanser tanısı konulduğu anlamına gelmiyor. Bu hastalıkların teşhisi için tıbbi değerlendirme gerekiyor.
AKCİĞER KANSERİ HASTALARININ YARISI İLERİ EVREDE TANI ALIYOR
Akciğer kanserinde en büyük sorunlardan biri, hastalığın erken dönemlerde belirgin şikayetlere yol açmayabilmesi.
Prof. Dr. Karabulut, akciğer kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 50'sinin ileri evrede tanı aldığını belirterek tarama programlarının önemine dikkat çekti.
Erken evrede tespit edilen kanserlerde tedavi seçeneklerinin daha geniş olabildiğini vurgulayan uzmanlar, özellikle yüksek risk grubundaki kişilerin sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini belirtiyor.
Karabulut, akciğer kanserinin büyük ölçüde önlenebilir olduğunu ifade ederek korunmada kişisel tercihler ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının önemine işaret etti.
PASİF İÇİCİLİK DE AKCİĞER KANSERİ RİSKİNİ ARTIRIYOR
Sigaranın zararları yalnızca tütün kullanan kişilerle sınırlı kalmıyor. Sigara dumanına maruz kalan kişiler de ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıya kalabiliyor.
Prof. Dr. Karabulut, pasif içiciliğin akciğer kanseri açısından önemli bir tehlike oluşturduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Tütün ürünü kullanarak akciğer kanserine yakalanma riskinizi 30 kat artırmanın ötesinde, yanınızda oturan kişinin de bu riski yüzde 30 artırmasına neden oluyorsunuz. Bunu neden yapıyorsunuz? Bu son derece egoistçe bir davranış değil mi?"
Özellikle ev ve iş yerleri gibi kapalı alanlarda sigara dumanına uzun süre maruz kalınmasının riskleri artırabileceğini belirten Karabulut, pasif içiciliğin tümörlerin biyolojik özellikleri üzerinde de etkili olabileceğini söyledi.
"BU MESLEKLERDE ÇALIŞANLAR DA RİSK ALTINDA"
Akciğer kanserinin gelişiminde tütün kullanımı başlıca risk faktörleri arasında yer alsa da bazı mesleklerde karşılaşılan zararlı maddeler de hastalık riskini artırabiliyor.
Prof. Dr. Karabulut, radon gazı, kadmiyum, asbest ve nikel gibi kanserojen maddelere uzun süre maruz kalınmasının tehlikelerine dikkat çekti.
Mesleki açıdan risk taşıyabilen çalışma alanları arasında şunlar bulunuyor:
-
Tersanecilik, gemi söküm ve gemi yıkım işleri
-
İnşaat sektörü
-
Uzun yol, tır ve otobüs şoförlüğü
-
Oto tamirciliği
-
Mermer ve porselen üretimi
-
Kaynak işçiliği
Bu mesleklerde çalışmak doğrudan akciğer kanserine yakalanılacağı anlamına gelmiyor. Risk, maruz kalınan maddelere, maruziyet düzeyine, çalışma koşullarına ve kullanılan koruyucu önlemlere göre değişiyor.
İŞ YERLERİNDE KORUYUCU EKİPMAN UYARISI
Prof. Dr. Karabulut, kanserojen maddelerle temasın önlenmesinde iş güvenliği uygulamalarının hayati öneme sahip olduğunu belirtti.
Özellikle toz, kimyasal madde ve zararlı gazlara maruz kalınan sektörlerde uygun kişisel koruyucu donanımların kullanılması gerektiğini ifade etti.
Karabulut, koruyucu ekipmanların sağlanmasında çalışanların ve işverenlerin sorumluluğuna dikkat çekerken bu uygulamaların kamu kurumları tarafından denetlenmesinin de önemli olduğunu vurguladı.
SOSYAL MEDYADAKİ KANSER TEDAVİLERİNE DİKKAT
Toplantıda gündeme gelen bir diğer önemli konu ise bilimsel dayanağı bulunmayan kanser tedavisi iddiaları oldu.
Prof. Dr. Karabulut, onkoloji alanında uzmanlığı bulunmayan hekimlerin veya sağlık çalışanı olmayan kişilerin sosyal medya üzerinden kanser tedavisi sunduklarını öne sürmelerine tepki gösterdi.
Kanser tedavisinin bilimsel kanıtlara dayalı ve uzman hekimler tarafından planlanması gerektiğine işaret eden Karabulut, doğrulanmamış uygulamaların hastalar açısından tehlike oluşturabileceğini belirtti.
Toplantıda ayrıca immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve kanser aşılarına ilişkin araştırmalardaki gelişmeler de ele alındı.
AKCİĞER KANSERİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Akciğer kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Hastalık ilerledikçe bazı şikayetler ortaya çıkabilir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
-
Uzun süre devam eden veya giderek kötüleşen öksürük
-
Nefes darlığı
-
Göğüs ağrısı
-
Kanlı balgam
-
Açıklanamayan kilo kaybı
-
Sürekli yorgunluk ve halsizlik
-
Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
Bu belirtiler farklı hastalıklarda da görülebiliyor. Ancak özellikle sigara kullanımı veya mesleki maruziyet öyküsü bulunan kişilerde şikayetlerin gecikmeden değerlendirilmesi önem taşıyor.
AKCİĞER KANSERİNDE ERKEN TANI İÇİN NE YAPILMALI?
Uzmanlara göre akciğer kanserinden korunmada en etkili adımlardan biri sigara kullanımının bırakılması ve tütün dumanına maruziyetin azaltılması.
Riskin değerlendirilmesi ve erken tanı için şu noktalar öne çıkıyor:
-
Sigara kullanım geçmişinizi hesaplayın: Günde içilen paket sayısı ile sigara kullanılan yıl sayısını çarparak paket yılı bulunabilir.
-
Belirti olmasını beklemeyin: Uzun süre sigara kullanmış kişilerin risk değerlendirmesi için hekime başvurması önemlidir.
-
Tarama uygunluğunu doktorla görüşün: Düşük doz bilgisayarlı tomografi taraması, belirli yaş ve sigara öyküsü kriterlerini karşılayan yüksek riskli kişiler için önerilebilir. Her sigara içen kişiye otomatik olarak uygulanmaz.
-
Pasif içicilikten kaçının: Ev ve iş yerlerinde sigara dumanına maruz kalmayı önleyin.
-
Mesleki koruyucu önlemleri uygulayın: Zararlı toz, gaz ve kimyasallara karşı uygun iş güvenliği tedbirlerini alın.
-
Bilimsel olmayan tedavilere yönelmeyin: Kanser şüphesi veya tanısında uzman hekimlerin önerilerini esas alın.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneğinin Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı uyarılar, özellikle uzun süre sigara kullanan kişiler için önemli bir noktayı gündeme taşıdı: Öksürük veya nefes darlığı yaşamamak, akciğer kanseri riskinin bulunmadığı anlamına gelmiyor.
