Avrupa’da birçok ülkede sıcaklık rekorları kırılırken, uzmanlar sıcak hava dalgasının birkaç gün içinde doğuya doğru ilerleyerek Türkiye ve Orta Asya’yı etkileyebileceğini belirtiyor.
Kıtanın bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 derecenin üzerine çıkarken, sağlık sistemleri üzerindeki baskı arttı, acil çağrılarda yükseliş yaşandı ve özellikle yaşlılar ile kronik hastalığı bulunanlar için risk büyüdü.
SICAK HAVA DALGASININ NEDENİ “OMEGA BLOKAJI”
Uzmanlara göre Avrupa’daki sıcak hava dalgasını, meteorolojide Yunanca omega harfine benzeyen görünümü nedeniyle “omega blokajı” olarak adlandırılan atmosferik sistem besliyor.
Bu sistemde Kuzey Afrika’dan gelen sıcak ve kuru hava, iki tarafındaki alçak basınç sistemleri nedeniyle bulunduğu bölgede hapsoluyor. Bunun sonucunda sıcaklıklar mevsim normallerinin 18 derece üzerine kadar çıkabiliyor.
AVRUPA SICAKLARA KARŞI SAVUNMASIZ
Avrupa’nın sıcak hava dalgalarına karşı daha kırılgan olmasının nedenlerinden biri, kıtadaki evlerin yalnızca yaklaşık yüzde 20’sinde klima bulunması.
Ayrıca birçok konutun sıcaklığı dışarı atmak yerine içeride tutacak şekilde inşa edilmiş olması, aşırı sıcakların etkisini artırıyor.
Bu sıcak hava dalgası, son iki ay içinde Avrupa’yı etkileyen ikinci büyük sıcak hava dalgası oldu. İlki 24 Mayıs’ta başlamış, sıcaklıklar mevsim normallerinin 10 ila 15 derece üzerine çıkmış ve çok sayıda kişinin ölümüne yol açmıştı.
130 MİLYON KİŞİ 35 DERECENİN ÜZERİNDE SICAKLIĞA MARUZ KALDI
AFP’nin analizine göre, pazartesi günü Orta ve Doğu Avrupa’da en az 130 milyon kişi 35 derecenin üzerindeki sıcaklıklara maruz kaldı. Bir gün önce bu sayının 190 milyonun üzerinde olduğu bildirildi. Kıta genelinde ise 269 milyondan fazla kişinin 30 derecenin üzerindeki sıcaklıkları yaşayacağı tahmin ediliyor.
Dünya Hava Durumu Atıf araştırma grubu, iklim değişikliği olmasaydı bu kadar erken başlayan bir yaz sıcak hava dalgasının “neredeyse imkânsız” olacağını belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ise Avrupa’nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası olduğunu ve küresel ortalamanın iki katı hızla ısındığını söyledi.
21 HAZİRAN’DAN BU YANA 1300’DEN FAZLA EK ÖLÜM
DSÖ verilerine göre, 21 Haziran’dan bu yana Avrupa’da sıcak hava dalgasıyla bağlantılı 1300’den fazla “ek ölüm” kaydedildi.
Hayatını kaybedenler arasında kilitli araçlarda yaşamını yitiren çocuklar ile serinlemek amacıyla denetimsiz yüzme alanlarına girerek boğulan gençlerin de bulunduğu bildirildi.
En ağır etkilenen ülkelerden biri Fransa oldu. Ülkenin ulusal halk sağlığı kurumu, yalnızca 24 Haziran’dan bu yana beklenenin üzerinde 1000 ölüm gerçekleştiğini açıkladı. Hayatını kaybedenlerin büyük bölümünü 65 yaş ve üzerindeki kişiler oluşturdu.
FRANSA VE POLONYA’DA BOĞULMA VAKALARI ARTTI
Fransa’da 18 Haziran’dan bu yana en az 74 boğulma vakasının ölümle sonuçlandığı bildirildi. Ligue 2 futbolcularından Kenzo Kies’in de sıcak hava dalgası sırasında Rhone Nehri’nde boğularak yaşamını yitirdiği aktarıldı. Polonya’da ise pazar günü tek bir günde 17 kişi boğuldu.
DSÖ Genel Direktörü Tedros, sıcak stresini “sessiz bir katil” olarak nitelendirerek Avrupa hükümetlerine sıcak hava eylem planlarını hayata geçirme çağrısı yaptı.
SICAKLIK REKORLARI PEŞ PEŞE KIRILDI
Hafta sonunda Orta Avrupa’nın birçok ülkesinde ulusal sıcaklık rekorları yenilendi. Çekya’da Prag’ın kuzeyindeki Doksany’de sıcaklık 41,9 dereceye ulaşarak ülke tarihinin en yüksek seviyesi olarak kaydedildi. Çek Meteoroloji Enstitüsü, resmi meteoroloji istasyonlarında ilk kez 41 derecenin görüldüğünü açıkladı.
Almanya’da Polonya sınırındaki Coschen’de termometreler 41,7 dereceyi gösterdi. Ülkede yaklaşık 150 yıllık ölçüm tarihinde en sıcak gece yaşanırken, Kubschuetz kentinde gece sıcaklığı 29,4 derecenin altına düşmedi.
Polonya’nın batısındaki Slubice kentinde sıcaklık 40,5 dereceye ulaşarak yüz yılı aşkın süredir kırılamayan ulusal rekoru geçti.
İspanya’nın Cantabria bölgesindeki Tama belediyesinde ise 43,7 derece ölçüldü. Bu değer, bölgenin yılın herhangi bir ayında kaydettiği en yüksek sıcaklık oldu. Haziran ayına ait sıcaklık rekorlarının İngiltere ve İsviçre’de de kırıldığı bildirildi.
HÜKÜMETLER OLAĞANÜSTÜ ÖNLEMLER ALDI
Paris’te yetkililer, acil servisler üzerindeki yükü azaltmak amacıyla hafta sonu kamusal alanlarda alkol tüketimini yasakladı. Kentte düzenlenmesi planlanan Onur Yürüyüşü ertelendi.
Eyfel Kulesi ve Louvre Müzesi de aşırı sıcaklar nedeniyle ziyaretçilere daha erken kapanmaya başladı. Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, ulusal meteoroloji servisinin temmuz ayında yeni bir sıcak hava dalgası beklendiğini açıklamasının ardından, yeni önlemleri görüşmek üzere özel kabine toplantısı düzenledi.
Almanya’nın başkenti Berlin’de polis, halka serinleme imkânı sağlamak amacıyla iki gün üst üste tazyikli su araçlarını kullandı.
Belçika’da ise her yıl yapılan Waterloo Muharebesi canlandırması, halkın, katılımcıların, gönüllülerin ve acil durum ekiplerinin güvenliği gerekçe gösterilerek iptal edildi.
OKUL VE KREŞLERDE SOĞUTMA İÇİN KAYNAK AYRILDI
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, hükümetin hazırlıksız yakalandığı yönündeki eleştirileri reddederek, “Bu bir fiyasko değil. Hazırlıklıydık.” dedi.
Fransa’da okul ve kreşlerde soğutma sistemlerinin kurulması ve binaların yenilenmesi için 130 milyon euronun üzerinde kaynak ayrıldığı açıklandı.
SICAK HAVA BALKANLAR VE UKRAYNA’YA YAYILIYOR
Sıcak hava dalgasının Balkanlar üzerinden Ukrayna’ya doğru ilerlediği bildirildi. Macaristan, Sırbistan, Romanya, Hırvatistan, Avusturya, Polonya’nın güneyi ve Ukrayna’nın batısında sıcaklıkların 35 derecenin üzerine çıkması beklenirken, Bosna Hersek ile Arnavutluk’ta termometrelerin 40 dereceyi göstermesi öngörülüyor.
Bosna Hersek’te aşırı sıcakların tetiklediği orman yangınlarıyla mücadele sürüyor. Mostar yakınlarındaki bir çöp depolama alanında çıkan yangın nedeniyle çevrenin günlerce yoğun duman altında kaldığı bildirildi.
UKRAYNA’DA ELEKTRİK KESİNTİSİ RİSKİ
Ukrayna’da sıcak hava dalgası, savaş nedeniyle zarar gören enerji altyapısı üzerinde ek baskı oluşturuyor.
Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı işgalden bu yana düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırıları, ülkenin enerji altyapısında ciddi hasara yol açtı.
Batıdaki Ivano-Frankivsk’tan güney cephe hattındaki Zaporijya’ya kadar en az 5 bölgede şebeke işletmecileri geçici elektrik kullanım kısıtlamaları açıkladı.
Enerji şirketi Yasno’nun Üst Yöneticisi Sergii Kovalenko, elektrik şebekesinin kış aylarındaki saldırıların ardından sürdürülen yaz onarımları nedeniyle “kapasitesinin sınırında çalıştığını” söyledi.
SICAK HAVA TÜRKİYE’YE İLERLEYECEK
Uzmanlar, Avrupa’yı etkileyen sıcak hava dalgasının birkaç gün daha etkisini sürdüreceğini, ardından doğuya doğru ilerleyerek Türkiye ve Orta Asya’yı etkileyeceğini öngörüyor.
Salı gecesinden itibaren Balkanlar’da etkili olması beklenen fırtına sisteminin bir miktar serinleme getirmesi bekleniyor. Ancak sıcaklıkların yine de mevsim normallerinin üzerinde kalacağı tahmin ediliyor.
“BU ARTIK YENİ NORMAL”
Dünya Meteoroloji Örgütü İklim Bilgilendirme Başkanı John Kennedy, bu tür sıcak hava dalgalarının değişen iklim koşullarında daha sık görülmesinin beklendiğini söyledi.
Kennedy, 1976’daki tarihi sıcak hava dalgasından bu yana geçen 50 yılda Avrupa’nın ortalama sıcaklığının yaklaşık 2 derece arttığını belirtti.
Fransız paleoklimatolog Jean Jouzel ise sıcak hava dalgaları sona erdiğinde siyasi ilginin hızla azaldığını vurgulayarak, “İnsanlar gözlerini kapatıyor ama durum son derece ciddi. Fransa’da 1947’den bu yana kaydedilen 52 sıcak hava dalgasının üçte ikisi 21. yüzyılın başından bu yana yaşandı.” uyarısında bulundu.
