Hastanelerde sağlık hizmeti yalnızca doktor ve hemşirelerden oluşmuyor. Ameliyathanelerden radyoterapi kliniklerine, rehabilitasyon birimlerinden sterilizasyon merkezlerine kadar çok sayıda sağlık çalışanı, tanı ve tedavinin farklı aşamalarında görev alıyor.
“En az bilinen sağlık meslekleri” konusunda resmî bir sıralama bulunmuyor. Ancak hastalarla doğrudan karşılaşmadıkları veya görevleri başka mesleklerle karıştırıldığı için kamuoyunda daha az tanınan bazı meslek grupları bulunuyor. İşte hastanelerin görünmeyen ekibinde yer alan 9 sağlık mesleği…
1. PERFÜZYONİST: KALP DURDUĞUNDA DOLAŞIMI YÖNETİYOR
Açık kalp ameliyatlarında cerrah kalbe müdahale ederken kan dolaşımı ve oksijenlenmenin devam etmesi gerekiyor. Bu aşamada devreye perfüzyonist giriyor.
Perfüzyonist, kalp ve büyük damarlara yönelik operasyonlarda uzman hekimlerin gözetiminde kalp-akciğer makinesini kullanarak vücut dışı kan dolaşımını yönetiyor. Eğitim programları kapsamında kalp-akciğer makinesiyle birlikte ECMO gibi dolaşım ve solunum destek sistemlerinin hazırlanması, çalıştırılması ve izlenmesi konusunda da eğitim veriliyor.
Mesleğin görev alanı doğrudan ameliyathanenin merkezinde bulunmasına rağmen birçok hasta, operasyon sırasında bu görevi kimin yürüttüğünü bilmiyor.
2. SAĞLIK FİZİKÇİSİ: RADYASYONUN HESABINI YAPIYOR
Sağlık fizikçileri özellikle radyoterapi, nükleer tıp ve tıbbi görüntüleme alanlarında görev yapıyor. Fizik, fizik mühendisliği veya nükleer enerji mühendisliği eğitiminin ardından ilgili sağlık fiziği alanında lisansüstü eğitim alan bu kişiler, radyasyon kullanılan işlemlerin bilimsel ve teknik bölümünde çalışıyor.
Kanser tedavisinde uygulanacak radyasyonun hedef bölgeye uygun biçimde ulaştırılması için yapılan fiziksel hesaplamalar ve tedavi planlamaları sağlık fizikçilerinin katkısıyla hazırlanıyor. Radyasyon kaynaklarının kullanılması, ölçülmesi ve radyasyondan korunmaya yönelik süreçlerde de görev alıyorlar.
Sağlık fizikçileri tedaviyi uygulayan hekim değil; radyasyon onkoloğu ve diğer sağlık çalışanlarıyla birlikte çalışan sağlık profesyonelleridir.
3. ERGOTERAPİST: HASTAYI GÜNLÜK YAŞAMA HAZIRLIYOR
Ergoterapistler yalnızca egzersiz yaptıran sağlık çalışanları değil. Hastalık, yaralanma, engellilik veya yaşlılık nedeniyle günlük yaşamında güçlük yaşayan bireylerin yeniden bağımsızlık kazanmasına destek oluyorlar.
Giyinme, yemek hazırlama, alışveriş yapma, yazı yazma, işe veya okula dönme gibi günlük yaşam faaliyetleri ergoterapinin çalışma alanına girebiliyor. Ergoterapistler kişinin fiziksel, bilişsel ve duygusal durumunu değerlendirerek yaşam alanını ve günlük faaliyetlerini bireyin ihtiyaçlarına göre düzenleyebiliyor.
Çocuk rehabilitasyonu, psikiyatri, el rehabilitasyonu, yaşlı sağlığı, az gören rehabilitasyonu, palyatif bakım ve toplum ruh sağlığı mesleğin çalışma alanları arasında bulunuyor.
4. DİL VE KONUŞMA TERAPİSTİ: YALNIZCA KONUŞMAYLA İLGİLENMİYOR
Dil ve konuşma terapistleri; çocuk ve yetişkinlerde görülen dil, konuşma, ses ve iletişim bozukluklarıyla çalışıyor. Kekemelik, konuşma sesi bozuklukları, ses problemleri ve nörolojik hastalıklardan sonra ortaya çıkan iletişim güçlükleri mesleğin çalışma alanları arasında yer alıyor.
Mesleğin daha az bilinen görevlerinden biri ise yutma bozukluklarının değerlendirilmesi ve rehabilitasyonudur. İnme, nörolojik hastalıklar veya bazı ameliyatların ardından yutma güçlüğü yaşayan kişilerin tedavi sürecinde dil ve konuşma terapistleri görev alabiliyor.
Bu yönüyle meslek yalnızca çocukların doğru ses çıkarmasına yönelik çalışmalardan ibaret değil; iletişimden güvenli yutmaya kadar geniş bir alanı kapsıyor.
5. ODYOLOG: İŞİTMEYLE BİRLİKTE DENGEYİ DE İNCELİYOR
Odyologlar çoğunlukla işitme testleriyle tanınıyor. Ancak meslek, işitmenin yanı sıra denge sistemi ve baş dönmesiyle ilgili değerlendirmeleri de kapsıyor.
İşitme ve denge bozukluklarının odyolojik değerlendirmesinde görev alan odyologlar, işitme cihazları ve işitsel implantlar gibi yardımcı teknolojilerin seçilmesi, programlanması ve takibinde de çalışabiliyor. İşitme kaybı bulunan çocuk ve yetişkinlere yönelik rehabilitasyon programlarında görev alabiliyorlar.
Odyolog ile odyometri teknikeri aynı unvanı taşımıyor. Odyologlar lisans düzeyinde eğitim alırken odyometri teknikerleri ön lisans programlarından mezun oluyor ve belirlenen testleri ilgili ekipmanlarla uyguluyor.
6. PROSTETİST-ORTOTİST: KİŞİYE ÖZEL CİHAZ TASARLIYOR
Protez, kaybedilen bir uzvun veya işlevin yerini almaya yardımcı olan cihazları; ortez ise vücudun bir bölümünü destekleyen, koruyan, sabitleyen veya hareketini düzenleyen sistemleri ifade ediyor.
Prostetist-ortotistler, kişinin ihtiyaçlarını ve biyomekanik özelliklerini değerlendirerek protez veya ortezi seçiyor, tasarlıyor, ölçüsünü alıyor, üretim sürecine katılıyor ve cihazın kişi üzerindeki uyumunu denetliyor.
Kol ve bacak protezleri, skolyoz korseleri, yürüme destekleri ve kişiye özel ortopedik sistemler bu alanın çalışma konuları arasında bulunuyor. Teknolojinin gelişmesiyle sensörlü protezler, hareket analizi ve dijital üretim yöntemleri de mesleğin parçası hâline geliyor.
7. PODOLOG: AYAK SAĞLIĞININ PROFESYONELİ
Podologlar, ayak sağlığının korunması ve bakımına yönelik hizmet veren sağlık teknikerleri olarak tanımlanıyor. İlgili uzman hekimin teşhisi ve yönlendirmesi doğrultusunda ayak tedavisi ve bakımına destek oluyorlar.
Podologların çalışma alanında medikal ayak bakımı, tırnak ve nasır sorunlarının değerlendirilmesine destek, ayak sağlığı eğitimi, bandaj ve ayak desteklerinin uygulanması gibi işlemler bulunabiliyor.
Özellikle diyabet gibi ayak sağlığının düzenli izlenmesini gerektiren hastalıklarda podoloji hizmetleri sağlık ekibinin bir parçası olabiliyor. Podologlar hekim değildir ve hastalığa tanı koyma yetkileri bulunmaz; gerekli durumlarda hastayı ilgili uzman hekime yönlendirirler.
8. ELEKTRONÖROFİZYOLOJİ TEKNİKERİ: BEYNİN VE SİNİRLERİN SİNYALLERİNİ KAYDEDİYOR
EEG, EMG ve uyku testi yaptıran hastalar, cihazların başındaki sağlık çalışanının meslek unvanını çoğu zaman bilmiyor. Bu işlemlerde görev alan kişiler arasında elektronörofizyoloji teknikerleri bulunuyor.
Elektronörofizyoloji teknikerleri hekim gözetiminde elektroensefalografi, sinir ileti çalışmaları, uyarılmış potansiyel testleri ve polisomnografi gibi uygulamaların yürütülmesine yardımcı oluyor.
Nöroloji, kulak burun boğaz, psikiyatri, pediatri ve uyku ünitelerinde çalışabilen teknikerler, testlerin teknik kurallara uygun biçimde gerçekleştirilmesi ve sinyallerin kaydedilmesi sürecinde görev alıyor. Sonuçların tıbbi değerlendirmesi ise ilgili uzman hekim tarafından yapılıyor.
9. DEZENFEKSİYON, STERİLİZASYON VE ANTİSEPSİ TEKNİKERİ
Ameliyatta veya başka bir tıbbi işlemde kullanılan aletlerin yeniden güvenli biçimde kullanıma hazırlanması, hastanenin en önemli arka plan süreçleri arasında bulunuyor.
Dezenfeksiyon, Sterilizasyon ve Antisepsi programı mezunları, kamu ve özel hastanelerin sterilizasyon birimlerinde çalışabiliyor. Merkezi sterilizasyon süreci; kullanılan aletlerin güvenli şekilde taşınması, ön temizliği, dekontaminasyonu, kontrolü, paketlenmesi, steril edilmesi ve uygun koşullarda saklanması gibi birçok aşamayı kapsıyor.
Aletlerin yalnızca “yıkanması” yeterli olmuyor. Sterilizasyon işlemlerinin cihaz kayıtları, kimyasal ve biyolojik göstergeler ile izlenmesi ve malzemenin kullanım anına kadar steril kalmasının sağlanması gerekiyor. Bu ekip hastalarla doğrudan karşılaşmasa da enfeksiyonların önlenmesinde önemli bir görev üstleniyor.
HASTANE HİZMETİ BÜYÜK BİR EKİPLE YÜRÜTÜLÜYOR
Bir ameliyatın yapılması, hastalığın tanılanması veya hastanın yeniden günlük yaşamına dönebilmesi farklı mesleklerin birlikte çalışmasını gerektiriyor. Bazı çalışanlar hastayla doğrudan iletişim kurarken bazıları laboratuvarlarda, cihazların başında veya sterilizasyon birimlerinde görev yapıyor.
Perfüzyonistten sağlık fizikçisine, ergoterapistten sterilizasyon teknikerine kadar farklı sağlık meslekleri, hastanelerde tanı, tedavi, rehabilitasyon ve hasta güvenliği süreçlerinin tamamlanmasına katkı sağlıyor.
