Haber Ara

Milyonlarca haber arasında ara

Demir eksikliğine karşı 5 etkili yöntem: Kırmızı et şart değil

Demir eksikliğiyle mücadelede yalnızca tüketilen besinler değil, pişirme yöntemleri ve öğün alışkanlıkları da önem taşıyor. Uzmanlar, kırmızı et yemeden demir emilimini artırmanın 5 yolunu anlattı.

SAĞLIK GÜNDEMİ 22.11.2026 15:30 Gaye Günel 7 okuma Okuma Süresi: 4 dk
Demir eksikliğine karşı 5 etkili yöntem: Kırmızı et şart değil
Paylaş:
N

Dünya genelinde en yaygın beslenme sorunları arasında yer alan demir eksikliği, özellikle kadınları ve çocukları etkiliyor. Yorgunluk, halsizlik ve nefes darlığı gibi belirtilerle ortaya çıkabilen bu durumun önlenmesinde beslenme alışkanlıkları önemli rol oynuyor. Ancak uzmanlara göre demir bakımından zengin gıdaları tüketmek tek başına yeterli olmayabiliyor. BBC'nin aktardığına göre, sebzelerin nasıl pişirildiği, hangi besinlerin birlikte tüketildiği ve yemek sırasında içilen çay veya kahve bile vücudun demirden ne kadar yararlanacağını değiştirebiliyor.

DEMİR EKSİKLİĞİ NEDEN BU KADAR YAYGIN?

Demir, kandaki hemoglobinin üretiminde görev alarak oksijenin vücut dokularına taşınmasını sağlıyor. Yeterli miktarda alınmadığında ise vücudun oksijen taşıma kapasitesi olumsuz etkilenebiliyor.

East Anglia Üniversitesi Mineral Metabolizması Profesörü Susan Fairweather-Tait, demir eksikliğinin önlenmesinde dengeli beslenmenin önemini şu sözlerle vurguluyor:

"Doğru beslenme düzeniyle kansızlık (anemi) oluşumunu önlemeye çalışmak en iyisi."

Ancak bütün demir kaynakları vücutta aynı şekilde değerlendirilmiyor. Et ve deniz ürünlerinde bulunan hem demiri daha kolay emilirken bitkisel besinlerdeki hem olmayan demirin emilim oranı daha düşük kalabiliyor.

1. ISPANAĞI NASIL PİŞİRDİĞİNİZE DİKKAT EDİN

Demir denildiğinde akla gelen ilk sebzelerden biri ıspanak olsa da bu besindeki mineralin tamamı vücut tarafından kullanılamıyor.

Bunun nedeni, ıspanakta bulunan oksalat adlı doğal bileşiklerin demire bağlanarak emilimi sınırlandırabilmesi.

Ispanağı haşlamak, oksalat miktarının azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Aynı yöntem pazı ve pancar yaprağı gibi oksalat içeriği yüksek sebzelerde de uygulanabiliyor.

Ancak her yeşilliğin haşlanması gerekmiyor. Marul ve lahana gibi sebzelerin çiğ veya buharda pişirilerek tüketilmesi, demir emilimini destekleyen C vitamininin korunmasını sağlayabiliyor.

2. DEMİR İÇEREN YEMEKLERİN YANINA LİMON EKLEYİN

Bitkisel besinlerdeki demirden daha fazla yararlanmanın en önemli yollarından biri, aynı öğünde C vitamini tüketmek.

King's College London Beslenme Bilimleri Kıdemli Öğretim Görevlisi Yemisi Latunde-Dada, C vitamininin etkisini şu sözlerle açıklıyor:

"C vitamini, bitkisel kaynaklı gıdalardan demir emilimini önemli ölçüde artıran bir unsurdur."

Mercimek, nohut, kuru fasulye veya yeşil yapraklı sebzelerle hazırlanan yemeklerin yanında limonlu salata tüketmek bu açıdan yararlı olabiliyor.

Portakal, mandalina, kivi ve kırmızı biber gibi C vitamini kaynakları da bitkisel demirin emilimini destekleyen seçenekler arasında bulunuyor.

3. EKŞİ MAYALI EKMEK DEMİR EMİLİMİNİ DESTEKLEYEBİLİR

Tahıllar, kuruyemişler ve tohumlar demir içerse de bu besinlerde fitik asit adı verilen bir bileşik bulunuyor.

Fitik asit, demirin sindirim sisteminden emilmesini zorlaştırabiliyor. Ancak fermantasyon sırasında bu bileşiğin bir bölümü parçalanabiliyor.

Bu nedenle geleneksel yöntemlerle hazırlanan ekşi mayalı ekmekler, bazı tahıl ürünlerine kıyasla demirin vücut tarafından kullanılabilirliği açısından avantaj sağlayabiliyor.

Uzmanlar, özellikle bitkisel ağırlıklı beslenen kişilerin tahılların yalnızca içeriğine değil, hazırlanma biçimine de dikkat etmesi gerektiğini belirtiyor.

4. DEMİR İLAVELİ ÜRÜNLER HER ZAMAN YETERLİ OLMAYABİLİR

Marketlerde satılan bazı kahvaltılık gevrekler, ekmekler ve tahıl ürünleri demirle zenginleştiriliyor. Ancak etiket üzerinde yüksek demir miktarı bulunması, mineralin aynı oranda emileceğini göstermiyor.

Profesör Susan Fairweather-Tait, bu konuda şu değerlendirmeyi yapıyor:

"Demirle zenginleştirilmiş ürünlerin çoğundan demiri yeterince iyi ememiyoruz."

Araştırmalarda bazı bebek mamaları ve tahıl bazlı ek gıdalardaki demirin emilim oranının yüzde 0,6 ile yüzde 2,2 arasında değiştiği belirlendi.

Buna karşılık bazı ekmek türlerinde daha yüksek emilim oranları kaydedildi. Rafine undan yapılan ekmeklerle ilgili bir araştırmada bu oranın yüzde 13,6'ya ulaştığı görüldü.

Bu sonuçlar, demirin yalnızca miktarının değil, gıdada bulunduğu kimyasal formun da önemli olduğunu gösteriyor.

5. ÇAY VE KAHVEYİ YEMEKLE BİRLİKTE TÜKETMEYİN

Türkiye'de yemeklerin yanında veya hemen sonrasında çay içmek yaygın bir alışkanlık. Ancak bu alışkanlık, özellikle bitkisel kaynaklı demirin emilimini olumsuz etkileyebiliyor.

Çay ve kahvede bulunan polifenoller, demire bağlanarak bağırsaklardan emilen miktarı azaltabiliyor.

Profesör Fairweather-Tait, çay içmek isteyenlerin bunu yemekten en az iki saat sonra tüketmesinin daha uygun olduğunu belirtiyor.

Özellikle demir eksikliği riski taşıyan kişilerin çay ve kahve saatlerini ana öğünlerden ayırması, besinlerdeki demirden daha fazla yararlanılmasına katkı sağlayabiliyor.

DEMİR İHTİYACINI KARŞILAMAK İÇİN KIRMIZI ET ŞART MI?

Kırmızı et, vücut tarafından kolay emilen hem demiri açısından önemli kaynaklardan biri. Ancak demir ihtiyacının karşılanması için mutlaka kırmızı et tüketilmesi gerekmiyor.

Mercimek, nohut, kuru fasulye, kabak çekirdeği, tam tahıllar ve yeşil yapraklı sebzeler de beslenmeye demir katkısı sağlayabiliyor.

Bununla birlikte bitkisel kaynaklardan alınan demirin emilim oranı daha düşük olduğundan, bu besinlerin C vitamini içeren gıdalarla birlikte tüketilmesi önem taşıyor.

Uzmanlar, özellikle et tüketmeyen kişilerin günlük beslenmelerini farklı demir kaynaklarını içerecek şekilde planlamalarını öneriyor.

FAZLA DEMİR ALMAK DA SAĞLIK SORUNLARINA YOL AÇABİLİR

Demir eksikliğini önlemek amacıyla tek seferde yüksek miktarda demir tüketmek, vücudun aynı oranda daha fazla mineral emeceği anlamına gelmiyor.

Profesör Fairweather-Tait, vücudun demir dengesini korumaya çalıştığını belirterek şu ifadeleri kullanıyor:

"Vücut bir dengeyi korumaya çalışır ve gereğinden fazla demir almak istemez."

Vücut, ihtiyaçlarına göre bağırsaklardan emilen demir miktarını düzenleyebiliyor. Bu nedenle demir içeren besinlerin gün boyunca dengeli biçimde tüketilmesi öneriliyor.

DEMİR EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ VARSA NE YAPILMALI?

Sürekli yorgunluk, halsizlik, baş dönmesi, çarpıntı ve nefes darlığı gibi belirtiler demir eksikliğiyle ilişkili olabiliyor. Ancak bu şikayetler farklı sağlık sorunlarında da görülebiliyor.

Demir eksikliğinden şüphelenen kişilerin kan sayımı ve ferritin gibi gerekli tetkikler için sağlık kuruluşuna başvurması önem taşıyor.

Beslenme düzenindeki değişiklikler demir alımını desteklese de mevcut demir eksikliği anemisinin tedavisinde tek başına yeterli olmayabiliyor.

Uzmanlar, doktor önerisi olmadan demir takviyesi kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Gereğinden fazla demir alınması da sağlık açısından risk oluşturabiliyor.

HABER BİLGİSİ
Kaynak: Anadolu Ajansı
Yorumlar
0 yorum
Yorumlarınız editör onayından sonra yayına alınır.
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.
Kışa hazırlanırken beslenmenizi değiştirin: İşte dikkat edilecekler
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Kışa hazırlanırken beslenmenizi değiştirin: İşte dikkat edilecekler
WhatsApp
İhbar Hattı