Yapay zekânın sağlık alanındaki rolü yalnızca hastalıkları teşhis etmek veya doktorlara karar desteği sağlamakla sınırlı kalmayabilir. Yeni yaklaşım, teknolojinin hastalanma riski taşıyan kişileri daha erken belirleyerek sağlık hizmetlerini tedaviden korunmaya doğru dönüştürmesi üzerine yoğunlaşıyor.
Sorumlu yapay zekâ alanında faaliyet gösteren HealthAI'nin CEO'su Ricardo Baptista Leite, yapay zekânın mevcut sağlık sistemlerine yalnızca eklenmesinin beklenen dönüşümü sağlamayacağını belirtti.
Baptista Leite, “Verimsiz bir sisteme yapay zekâyı sonradan eklerseniz, sizi sadece verimsizliğinizi çok verimli biçimde sürdürür hale getirir” dedi.
HASTALIK ORTAYA ÇIKMADAN RİSK BELİRLENEBİLİR
Yapay zekâ sistemleri, sağlık verileriyle kişinin yaşam koşullarını etkileyen sosyal faktörleri birlikte analiz ederek belirli hastalıklara yakalanma riski yüksek kişilerin daha erken belirlenmesine yardımcı olabilir.
Bu yaklaşımın amacı, sağlık sorunu ağırlaştıktan sonra müdahale etmek yerine riskli kişilere daha erken ulaşabilmek.
Baptista Leite'e göre hedef yalnızca kalp krizi geçiren bir hastayı kurtarmak değil, kalp krizinin ortaya çıkmasını mümkün olduğunca önlemek.
“TEKNOLOJİ TEK BAŞINA BİZİ KURTARMAYACAK”
HealthAI CEO'su, sağlık sistemlerindeki dönüşüm için teknolojinin yanında finansman modellerinin de değişmesi gerektiğini savundu.
“Teknoloji tek başına bizi kurtarmayacak” diyen Baptista Leite, mevcut sistemlerde sağlık kuruluşlarının insanları sağlıklı tutmaktan çok tedavi sundukları için ödeme aldığını ifade etti.
Önleyici sağlık modelinde ise erken müdahale, düzenli takip ve hastalığın ortaya çıkmasını engellemeye yönelik uygulamaların teşvik edilmesi gerektiğini belirtti.
SAĞLIKTA YAPAY ZEKÂ İÇİN EN ÖNEMLİ BAŞLIKLARDAN BİRİ GÜVEN
Yapay zekânın sağlık sistemlerinde daha yaygın kullanılması, beraberinde güvenlik ve denetim tartışmalarını da getiriyor.
Uzmanlara göre hastaların ve sağlık çalışanlarının, kullanılan teknolojinin güvenli olduğundan ve sağlayacağı yararın olası risklerden fazla olduğundan emin olması gerekiyor.
Bu nedenle yapay zekâ sistemlerinin yalnızca klinik kullanıma girmeden önce değil, kullanıma başladıktan sonra da sürekli izlenmesi gerektiği belirtiliyor.
DSÖ AVRUPA'DAN UYARI
DSÖ Avrupa Direktörü Hans Henri P. Kluge, sağlık kuruluşlarında yapay zekâ kullanımının hızla yaygınlaşmasına rağmen düzenleyici altyapının aynı hızda gelişmediği uyarısında bulundu.
Aktarılan verilere göre DSÖ Avrupa Bölgesi'ndeki 53 ülkenin yaklaşık üçte ikisinde yapay zekâ tabanlı tanı araçları kullanılıyor. Ülkelerin yaklaşık yarısında ise yapay zekâ destekli hasta sohbet robotları bulunuyor.
Buna karşın yapay zekânın sağlıkta nasıl yönetileceğine ilişkin kapsamlı stratejiye sahip ülke sayısının oldukça sınırlı olduğu belirtiliyor.
Kluge, düzenleme eksikliklerinin yalnızca hasta güvenliğini değil, sağlık sistemlerine duyulan toplumsal güveni de olumsuz etkileyebileceği konusunda uyardı.
YAPAY ZEKÂ İÇİN KÜRESEL ERKEN UYARI SİSTEMİ
HealthAI, sağlıkta kullanılan yapay zekâ sistemlerinde ortaya çıkabilecek sorunları daha erken tespit etmek amacıyla 10 ülkedeki düzenleyicilerle birlikte bir erken uyarı mekanizması üzerinde çalışıyor.
Sistemin amacı, olumsuz olayları ve yeni ortaya çıkan riskleri belirleyerek bu bilgilerin ülkeler arasında paylaşılmasını sağlamak.
Baptista Leite, “Bu tür mekanizmalar, bir şeyler ters gittiğinde zararın yayılmasını, zamanında tespit ederek ve vatandaşları koruyarak önlememizi sağlayacak” ifadelerini kullandı.
SAĞLIK SİSTEMİ TEDAVİDEN KORUNMAYA DÖNEBİLİR Mİ?
Yapay zekânın sağlık sistemlerini tamamen dönüştürüp dönüştüremeyeceği henüz net değil.
Ancak riskli kişilerin daha erken belirlenmesi, hastaların proaktif biçimde takip edilmesi ve sağlık verilerinin daha kapsamlı analiz edilmesi, hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale etmeye dayalı modelin zaman içinde değişmesine katkı sağlayabilir.
Uzmanların üzerinde durduğu temel nokta ise yapay zekânın tek başına çözüm olarak görülmemesi. Teknolojiyle birlikte sağlık politikalarının, finansman sistemlerinin, hasta güvenliği standartlarının ve düzenleyici mekanizmaların da yeniden ele alınması gerekiyor.
