Sosyal medyada gebelik sırasında kullanılan folik asidin çocuklarda otizme neden olduğu yönünde paylaşımlar yayılmış, bu iddialar anne adaylarında endişeye yol açmıştı. Ancak mevcut bilimsel araştırmalar, önerilen miktarlarda folik asit kullanımının otizm riskini artırdığını göstermiyor. Bazı gözlemsel araştırmalarda düşük otizm riskiyle ilişki kurulsa da bu bulgular folik asidin otizmi önlediği anlamına gelmiyor.
FOLİK ASİDİN OTİZME YOL AÇTIĞINA DAİR KANIT YOK
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Enes Burak Mutlu, geniş kapsamlı çalışmalar ve sistematik incelemelerde önerilen dozda kullanılan folik asidin otizme yol açtığına ilişkin kanıt bulunmadığını söyledi. Otizmin genetik, biyolojik ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı çok faktörlü bir nörogelişimsel durum olduğunu belirten Mutlu, tek bir vitamin veya besinle açıklanamayacağını vurguladı.
Bilimsel çalışmaların büyük bölümü nedensellikten çok ilişkiyi araştırıyor. Bu nedenle folik asitle otizm arasında koruyucu veya zararlı kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil. Güncel verilerin gösterdiği en net sonuç, önerilen dozlarda folik asit kullanımının otizm riskini artırdığına dair güvenilir kanıt bulunmaması.
GEBELİKTEN EN AZ BİR AY ÖNCE BAŞLANMASI ÖNERİLİYOR
Folik asit, doğal folatın takviyelerde ve zenginleştirilmiş gıdalarda kullanılan B9 vitamini formu olarak biliniyor. Bebeğin beyin ve omuriliğini oluşturacak nöral tüp, gebeliğin çok erken döneminde geliştiği için takviyeye gebelik planlanırken başlanması önem taşıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, gebelik planlayan kadınların gebe kalmaya çalışmaya başladıkları dönemden gebeliğin 12. haftasına kadar günde 400 mikrogram folik asit kullanmasını öneriyor. CDC ve Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji de gebelikten en az bir ay önce günlük 400 mikrogram alınmasını tavsiye ediyor. Folik asidin beyin ve omurga gelişimini etkileyen nöral tüp kusurlarının önlenmesinde etkili olduğu güçlü bilimsel kanıtlarla destekleniyor.
HEKİM ÖNERİSİ OLMADAN BIRAKILMAMALI
Daha önce nöral tüp kusurlu gebelik geçirenler, bazı ilaçları kullananlar veya özel sağlık riski bulunanlar için daha yüksek dozlar gerekebiliyor. Bu miktarın kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel belirlenmesi gerekiyor. Yüksek riskli kişilerin kendi başına birden fazla gebelik vitamini alması da uygun değil.
MTHFR gen varyasyonunun bulunması da tek başına folik asidin bırakılması veya farklı bir folat ürününe geçilmesi için yeterli neden kabul edilmiyor. Anne adaylarının sosyal medya paylaşımları doğrultusunda takviyeyi kesmemesi, kullandıkları ürün ve dozu hekimleriyle değerlendirmesi öneriliyor. CDC, önerilen miktarlarda folik asidin güvenli ve etkili olduğunu belirtiyor.
