Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölge Ofisinin yayımladığı yeni rapor, Avrupa’daki gençlerin önemli bölümünün çocukluk döneminde travmatik deneyimlere maruz kaldığını ortaya koydu.Kasım 2025 ile Ocak 2026 arasında, 18-30 yaş aralığındaki 26 binden fazla genç yetişkinle yapılan araştırmaya göre katılımcıların üçte ikisinden fazlası çocukluk döneminde en az bir olumsuz deneyim yaşadığını bildirdi.
DÖRT VEYA DAHA FAZLA OLUMSUZ DENEYİM YAŞAYANLAR DİKKAT ÇEKTİ
Rapora göre genç yetişkinlerin beşte birinden fazlası çocukluk döneminde dört veya daha fazla olumsuz deneyim yaşadığını belirtti. Araştırmada fiziksel, duygusal veya cinsel istismar, fiziksel ihmal, hanede madde kullanımı, ruhsal hastalık, ebeveyn ayrılığı veya ölümü ve aile içi şiddete tanıklık etme gibi dokuz farklı olumsuz deneyim başlığı incelendi.
EN YAYGIN DENEYİMLER NELER OLDU?
En sık bildirilen olumsuz deneyimler arasında ebeveyn ayrılığı ya da ölümü, aile içi şiddete tanıklık ve duygusal istismar yer aldı. Raporda, çocukluk döneminde uzun süreli strese maruz kalmanın beyin gelişimi, duygusal düzenleme becerileri ve fizyolojik stres yanıtı üzerinde olumsuz etkilerle ilişkili olduğu belirtildi.
RUH SAĞLIĞI DESTEĞİ İHTİYACI İKİ KATINA YAKLAŞTI
Dört veya daha fazla olumsuz deneyim yaşayan gençlerin yüzde 76,3’ü, son bir yıl içinde profesyonel ruh sağlığı desteğine ihtiyaç duyduğunu belirtti. Hiç olumsuz deneyim bildirmeyenlerde ise bu oran yüzde 36,7 seviyesinde kaldı. Raporda ayrıca en fazla olumsuz deneyime maruz kalan gençlerin, ihtiyaç duydukları ruh sağlığı desteğine erişemediklerini daha sık ifade ettikleri vurgulandı.
ETKİLER SADECE RUH SAĞLIĞIYLA SINIRLI DEĞİL
DSÖ Avrupa Sağlık Sistemleri Direktörü Natasha Azzopardi-Muscat, çocukluk dönemindeki travmaların yalnızca ruh sağlığı üzerinde değil, eğitim, iş yaşamı, ilişkiler ve sosyal yaşam üzerinde de uzun vadeli etkiler bırakabildiğini belirtti. Azzopardi-Muscat, sorunun aynı zamanda sosyal ve ekonomik bir mesele olduğunu ve çözüm için sağlık sektörü dışındaki kurumların da sürece dahil olması gerektiğini söyledi.
KUŞAKLAR ARASI AKTARIM RİSKİ VAR
Raporun yazarları, önleme ve erken müdahale yapılmadığı takdirde olumsuz çocukluk deneyimlerinin kuşaklar boyunca tekrarlanabileceği uyarısında bulundu. Çocuklukta olumsuz deneyimler yaşayan yetişkinlerin, kendi çocuklarını da mali sıkıntı, aile içi şiddet veya ebeveyn ruh sağlığı sorunlarının bulunduğu ortamlarda yetiştirme riskinin daha yüksek olabileceği belirtildi.
“ÖNLENEBİLİR VE ETKİLERİ AZALTILABİLİR”
Çalışmanın akademik sorumlusu Mark Bellis, olumsuz çocukluk deneyimlerinin yaygın olmasına rağmen önlenebilir olduğunu ve etkilerinin azaltılabileceğini belirtti. Bellis, daha güvenli ve destekleyici çocukluk ortamlarına yapılacak yatırımların uzun vadede daha sağlıklı toplumlara katkı sağlayabileceğini ifade etti.
