Bilim insanları, insan genomunun uzun yıllar protein üretmediği düşünülen bölgelerinin aslında çok küçük protein benzeri moleküller oluşturabildiğini ortaya koydu. “Peptidein” adı verilen bu moleküllerin bazı kanser hücrelerinin büyümesinde rol oynayabileceği ve bağışıklık temelli tedavilerde kullanılabileceği belirtiliyor.
GENOMDA YAKLAŞIK 1.700 GİZLİ MOLEKÜL OLABİLİR
İnsan genomunda protein kodlayan yaklaşık 20 bin gen bulunurken genomun yüzde 99’a yakın bölümü doğrudan protein kodlamıyor. Geçmişte bir kısmı “çöp DNA” olarak değerlendirilen bu alanların düzenleyici görevlerinin yanı sıra küçük protein benzeri moleküller de üretebildiği anlaşıldı.
TransCODE konsorsiyumunda görev alan 60’tan fazla araştırmacı, daha önce büyük ölçüde göz ardı edilen 7 binden fazla genetik bölgeyi inceledi. Bölgelerin yaklaşık dörtte birinin peptidein üretebileceğine ilişkin kanıtlara ulaşılması, insan hücrelerinde yaklaşık 1.700 yeni molekül bulunabileceğini gösterdi.
KANSER HÜCRELERİNİN YENİ ZAYIF NOKTASI OLABİLİR
Araştırmalar, sağlıklı hücrelerde görülmeyen bazı peptideinlerin kanser hücrelerinde üretilebildiğine işaret etti. Belirli peptideinleri kodlayan DNA bölgeleri etkisiz hâle getirildiğinde bazı meme, prostat, kolorektal ve beyin kanseri hücrelerinin büyümesinin durduğu gözlemlendi.
Bu moleküllerin parçaları, HLA sistemi aracılığıyla kanser hücrelerinin yüzeyinde sergilenebiliyor. Araştırmacılar, bağışıklık sistemine bu parçaları tanıtacak aşılar geliştirerek kanserli hücrelerin tespit edilmesini ve yok edilmesini sağlamayı amaçlıyor.
Hollanda’daki Prinses Máxima Pediatrik Onkoloji Merkezinden Dr. Sebastiaan van Heesch, araştırmaların yaratabileceği etkiye ilişkin, “Bir şeyleri abartmayı seven biri değilim ancak bunun oyunun kurallarını değiştireceğini ve ders kitaplarını yeniden yazdıracağını düşünüyorum.” dedi.
İLK KANSER AŞISI KLİNİK DENEYDE
Peptideinleri hedef alan ilk aşılardan biri, çocukları ve gençleri etkileyen nadir ve agresif kemik kanseri Ewing sarkomuna karşı geliştirildi. Tek bir aşı içerisinde birden fazla peptidein hedefinin bağışıklık sistemine tanıtılması planlandı.
Fight Kids Cancer tarafından finanse edilen çalışma, Fransa’daki Institut Curie ile Almanya’daki Heidelberg Üniversite Hastanesi işbirliğinde yürütülüyor. Erken aşamadaki klinik araştırmaya 45’e kadar Ewing sarkomu hastasının katılması öngörülüyor.
Araştırmacılar yaklaşımın umut verdiğini ancak aşının güvenliği ve tedavi üzerindeki etkisinin belirlenebilmesi için kapsamlı klinik çalışmalar gerektiğini vurguluyor. İlk sonuçların olumlu olması hâlinde daha geniş hasta gruplarıyla yeni deneylere geçilebilecek.
