Sabahları dinlenemeden uyanmak, gün içinde enerjisiz hissetmek ve basit işlerde bile çabuk yorulmak birçok kişinin yaşadığı şikayetler arasında bulunuyor.
Sürekli yorgunluk her zaman yoğun çalışma veya uykusuzluktan kaynaklanmıyor. Demir eksikliği, tiroit hastalıkları, bazı vitamin eksiklikleri, enfeksiyonlar, uyku bozuklukları ve ruhsal sorunlar da uzun süren yorgunlukla ilişkili olabiliyor.
Bu nedenle haftalarca devam eden ve günlük yaşamı etkileyen yorgunlukta yalnızca “vitamin eksikliğim var” düşüncesiyle hareket etmek yerine hekim değerlendirmesi önem taşıyor.
SÜREKLİ YORGUNLUK NEDEN OLUR?
Yorgunluğun tek bir nedeni bulunmuyor. Yoğun stres, yetersiz veya kalitesiz uyku, düzensiz beslenme ve hareketsizlik gibi yaşam alışkanlıklarının yanı sıra bazı sağlık sorunları da benzer şikayetlere yol açabiliyor.
Demir eksikliği ve kansızlık, tiroit bezinin yavaş çalışması, B12 eksikliği ve bazı durumlarda D vitamini düşüklüğü değerlendirmede gündeme gelebiliyor. Ancak yorgunluğun nedeninin yalnızca bu değerlerden biri olduğu sonucuna kan testi yapılmadan ve klinik değerlendirme olmadan varmak doğru değil.
KAN SAYIMI NORMAL OLSA DA DEMİR EKSİKLİĞİ OLABİLİR Mİ?
Evet. Demir depoları azalmaya başladığında hemoglobin seviyesi bir süre normal kalabiliyor. Bu nedenle tam kan sayımında kansızlık görülmemesi, demir eksikliğini her zaman dışlamıyor. Ferritin testi, vücudun demir depoları hakkında bilgi veren önemli göstergeler arasında yer alıyor. Özellikle uzun süren halsizlik, çabuk yorulma, efor kapasitesinde azalma veya dikkat güçlüğü yaşayan kişilerde hekim gerekli görürse demir depolarının da değerlendirilmesini isteyebiliyor.
FERRİTİN NEYİ GÖSTERİR?
Ferritin, vücudun demir depoları hakkında bilgi verir. Düşük ferritin değerleri demir eksikliği açısından değerlendirilirken, sonucun kişinin yaşı, şikayetleri, eşlik eden hastalıkları ve diğer kan değerleriyle birlikte yorumlanması gerekiyor. Ayrıca bazı iltihabi hastalıklarda ferritin normal veya yüksek çıkabileceği için tek bir laboratuvar sonucu üzerinden tanı konulmuyor.
B12 EKSİKLİĞİ YORGUNLUK YAPAR MI?
B12 vitamini, sinir sistemi ve kan hücrelerinin yapımı açısından önemli rol oynuyor. Eksikliğinde halsizlik ve yorgunluğun yanı sıra bazı kişilerde uyuşma, karıncalanma, denge sorunları veya unutkanlık gibi yakınmalar görülebiliyor. B12 testi, kişinin şikayetleri ve risk faktörlerine göre hekim tarafından istenebiliyor.
TSH NEDEN İSTENİR?
TSH testi, tiroit bezinin çalışma durumunu değerlendirmede kullanılan temel testlerden biri. Tiroit bezinin yavaş çalışması olarak bilinen hipotiroidide yorgunluk, üşüme, kilo alma eğilimi, kabızlık ve cilt kuruluğu gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Ancak bu belirtilerin başka hastalıklarda da görülebileceği unutulmamalı.
D VİTAMİNİ DÜŞÜKLÜĞÜ YORGUNLUĞA NEDEN OLUR MU?
D vitamini düşüklüğü bazı kişilerde kas güçsüzlüğü ve genel iyi oluşta azalmayla birlikte görülebiliyor.
Bununla birlikte sürekli yorgunluğu yalnızca D vitamini eksikliğine bağlamak doğru değil. Test gerekip gerekmediğine kişinin sağlık durumu ve risk faktörlerine göre karar veriliyor.
YORGUNLUK HER ZAMAN VİTAMİN EKSİKLİĞİ DEMEK DEĞİL
Uzun süren yorgunluk; uyku apnesi gibi uyku bozuklukları, enfeksiyonlar, kalp ve akciğer hastalıkları, bazı ilaçların yan etkileri, depresyon ve kaygı bozuklukları gibi birçok farklı durumla ilişkili olabiliyor.
Bu nedenle yalnızca vitamin takviyesi kullanmak, altta yatan gerçek nedenin fark edilmesini geciktirebilir.
Özellikle demir ve vitamin takviyelerinin kontrolsüz kullanılması yerine, eksikliğin laboratuvar ve hekim değerlendirmesiyle ortaya konulması gerekiyor.
HANGİ DURUMLARDA DOKTORA BAŞVURULMALI?
Yorgunluk birkaç haftadan uzun sürüyorsa, kişinin işini veya günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa ya da giderek artıyorsa hekim değerlendirmesi öneriliyor.
Açıklanamayan kilo kaybı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, çarpıntı, ateş, gece terlemesi, belirgin kas güçsüzlüğü veya dışkıda kan gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
