Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ve ulusal sağlık otoriteleri, belirli antiepileptik ilaçların kullanımı sırasında ortaya çıkabilen öngörülemeyen (idiyosinkratik) karaciğer hasarı riskine karşı uyarı yayımladı.
Uyarıda, tedavi edici dozlarda dahi bazı hastalarda ciddi karaciğer yetmezliği gelişebileceğine dikkat çekildi.
RİSKLİ ETKEN MADDELER ÖNE ÇIKIYOR
EMA’nın değerlendirmesine göre özellikle valproat ve türevleri, karbamazepin ve fenitoin gibi etken maddeler karaciğer üzerinde risk oluşturabiliyor.
Valproat kullanımında, genetik olarak mitokondriyal hastalığı bulunan bireylerde toksisite riskinin daha yüksek olduğu belirtildi. Karbamazepin ve fenitoinin ise karaciğerde toksik metabolit birikimine yol açarak hasarı tetikleyebileceği ifade edildi.
HASAR DOZA BAĞLI DEĞİL
Uyarıda, karaciğer hasarının çoğu zaman dozla ilişkili olmadığı, hastanın genetik yatkınlığına bağlı olarak ani ve şiddetli gelişebildiği vurgulandı.
Bazı vakalarda bağışıklık sistemi kaynaklı ciddi reaksiyonların (DRESS sendromu gibi) görülebildiği aktarıldı.
DÜZENLİ TAKİP ŞART
Sağlık profesyonellerine yönelik yayımlanan bilgilendirmede, tedaviye başlamadan önce karaciğer fonksiyon testlerinin yapılması gerektiği belirtildi.
Tedavinin özellikle ilk 6 ayında, daha yoğun olmak üzere ilk 2 ayda düzenli testlerin tekrarlanması önerildi.
BELİRTİLER GÖRÜLÜRSE HEMEN BAŞVURU
Hastaların iştah kaybı, bulantı, karın ağrısı, koyu renkli idrar ve sarılık gibi belirtiler konusunda bilgilendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği vurgulandı.
BİRDEN FAZLA İLAÇ RİSKİ ARTIRIYOR
Birden fazla antiepileptik ilacın birlikte kullanıldığı durumlarda karaciğer üzerindeki yükün arttığı ve bu hastaların yüksek risk grubunda değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
GENETİK TARAMA VE ALTERNATİF TEDAVİ
Aile öyküsünde karaciğer veya mitokondriyal hastalık bulunan kişilerde tedavi öncesi genetik testlerin yapılmasının faydalı olabileceği ifade edildi. Karaciğer enzimlerinde belirgin artış tespit edilmesi durumunda ise ilacın kontrollü şekilde kesilerek alternatif tedavilere geçilmesi önerildi.
HASTALARA KRİTİK UYARI
Sağlık otoriteleri, hastaların ilaçlarını kendi başlarına bırakmaması gerektiğinin altını çizdi. Antiepileptik ilaçların aniden kesilmesinin hayati risk taşıyan nöbetlere yol açabileceği belirtilerek, herhangi bir endişe durumunda mutlaka doktora başvurulması gerektiği vurgulandı.
