Havaların soğumasıyla birlikte grip ve nezle vakaları yeniden gündeme gelirken, yıllardır merak edilen “Soğuk hava gerçekten hasta eder mi?” sorusu da daha sık sorulmaya başlandı. Bilimsel veriler, soğuk havanın tek başına hastalık nedeni olmadığını ancak enfeksiyona yakalanmayı kolaylaştırabilecek bazı koşullar oluşturabileceğini gösteriyor.
SOĞUK HAVA TEK BAŞINA HASTA ETMEZ
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre soğuk algınlığı 200’den fazla solunum yolu virüsünden kaynaklanabiliyor. Bu nedenle yalnızca üşümek, yağmurda ıslanmak ya da soğukta kalmak tek başına grip veya nezleye neden olmuyor. Bir enfeksiyonun gelişebilmesi için kişinin bir virüsle karşılaşması gerekiyor. Ancak bu durum, soğuk havanın hastalıklarla hiçbir ilgisinin olmadığı anlamına da gelmiyor.
BURUNDAKİ DOĞAL SAVUNMA SOĞUKTA ZAYIFLAYABİLİYOR
Journal of Allergy and Clinical Immunology dergisinde yayımlanan bir araştırma, soğuk havanın burundaki doğal antiviral savunma mekanizmasını etkileyebileceğine işaret etti. Araştırmada, ortam sıcaklığı yaklaşık 23,3 dereceden 4,4 dereceye düştüğünde burun içindeki sıcaklığın yaklaşık 5 derece azaldığı görüldü. Laboratuvar deneylerinde ise sıcaklığın 37 dereceden 32 dereceye düşürülmesinin, burun hücrelerinin virüslere karşı kullandığı “ekstraselüler vezikül” adı verilen savunma parçacıklarının salınımını yaklaşık yüzde 42 azalttığı bildirildi.
VİRÜSLERİN TUTUNMASINI ENGELLEYEN MEKANİZMA ETKİLENEBİLİYOR
Ekstraselüler veziküller, virüslerin burun hücrelerine tutunmasını engellemeye yardımcı olan doğal savunma sisteminin bir parçası. Araştırmacılara göre bu mekanizmanın soğuk koşullarda zayıflaması, solunum yolu virüslerinin enfeksiyon oluşturmasını kolaylaştırabilecek nedenlerden biri olabilir. Ancak bulgular, “Soğuk hava tek başına grip yapar” anlamına gelmiyor. Hastalığın ortaya çıkması için virüsle temas yine gerekiyor.
KAPALI ORTAMLAR DA RİSKİ ARTIRABİLİYOR
Soğuk havalarda insanların kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirmesi de enfeksiyonların yayılmasında etkili olabiliyor. Yakın temasın artması, solunum yolu virüslerinin kişiden kişiye daha kolay geçmesine neden olabiliyor. Harvard Health de kış aylarında hastalıkların artmasında hem yakın temasın hem de soğuk ve kuru havanın bazı virüslerin yayılımını kolaylaştırmasının etkili olabileceğini belirtiyor.
GRİP MEVSİMİ SONBAHAR VE KIŞTA YOĞUNLAŞIYOR
Grip virüsleri yıl boyunca görülebilse de CDC verilerine göre grip mevsimi ağırlıklı olarak sonbahar ve kış aylarında yaşanıyor. Bu nedenle havaların soğumasıyla birlikte artan vakalarda yalnızca sıcaklık düşüşü değil, kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirilmesi, yakın temas ve virüslerin mevsimsel dolaşımı da rol oynuyor.
DOĞRU BİLİNEN YANLIŞ: “ÜŞÜDÜĞÜM İÇİN HASTA OLDUM”
“Üşüdüm ve hasta oldum” düşüncesi günlük hayatta sık kullanılsa da bilimsel olarak tek başına soğuk hava hastalık nedeni değil. Daha doğru ifade şu şekilde: Soğuk hava tek başına grip veya nezleye neden olmaz. Ancak burundaki doğal antiviral savunmayı zayıflatabilir, bazı virüslerin yayılımını kolaylaştırabilir ve insanların kapalı alanlarda daha fazla bir araya gelmesiyle enfeksiyon riskini artırabilir.
