Akşam yemeğini bitirdiniz, karnınız tok ama eliniz yine de bisküvi paketine uzanıyor. Üstelik birkaç lokma almak isterken paketin tamamını bitirmiş olabilirsiniz. Peki, vücudunuzun enerjiye ihtiyacı yokken neden yemek yeme isteği duyuyorsunuz?
BBC Food'un ele aldığı duygusal yeme davranışı, yalnızca üzüntü veya stresli dönemlerde ortaya çıkmıyor. Mutluluk, yalnızlık, can sıkıntısı ve uyku düzensizliği de yemekle kurulan ilişkiyi etkileyebiliyor.
Araştırmalar, yetersiz uykunun ertesi gün besin tüketimini artırabileceğine işaret ediyor.
AÇ OLMADIĞINIZ HALDE NEDEN YEMEK YERSİNİZ?
Fiziksel açlık genellikle zaman içinde gelişirken duygusal nedenlerle ortaya çıkan yeme isteği daha ani hissedilebiliyor.
Özellikle belirli yiyeceklere karşı yoğun istek duyulması, tok olunduğu halde yemeye devam edilmesi ve yemek sonrasında pişmanlık hissedilmesi duygusal yeme davranışıyla ilişkili olabiliyor.
Ancak zaman zaman aç değilken yemek yemek tek başına bir yeme bozukluğu olduğu anlamına gelmiyor. Bu davranışın sıklığı, nedenleri ve kişinin günlük yaşamına etkisi önem taşıyor.
DUYGUSAL YEMENİN 5 BELİRTİSİ
Duygusal yeme davranışını fark etmek için bazı işaretlere dikkat edilebiliyor.
-
Belirli yiyecekleri yoğun şekilde istemek: Özellikle kişiye rahatlama hissi veren yiyeceklere yönelmek.
-
Aniden yemek yeme isteği duymak: Fiziksel açlıktan farklı olarak bir anda ortaya çıkan güçlü yeme isteği.
-
Duygulara bağlı yemek yemek: Stres, yalnızlık veya can sıkıntısı sırasında yiyeceklere yönelmek.
-
Tokken yemeye devam etmek: Fiziksel olarak aç olunmasa bile yeme isteğinin sürmesi.
-
Yemek sonrasında suçluluk hissetmek: Yedikten sonra pişmanlık veya suçluluk duygusu yaşamak.
Bu belirtiler duygusal yemeyle ilişkili olabilse de tek başlarına tanı koymak için yeterli değil.
STRES YEMEK YEME İSTEĞİNİ NASIL ETKİLİYOR?
Stres, yemek yeme davranışını etkileyen önemli faktörlerden biri.
BBC'ye konuşan doktor ve kişisel antrenör Aishah Muhammad, vücudun farklı stres kaynaklarına benzer fizyolojik tepkiler verebildiğine dikkat çekiyor.
Muhammad, bir tehlikeyle karşı karşıya kalmanın yarattığı stres ile iş yerindeki teslim tarihi baskısının vücutta benzer stres tepkilerini harekete geçirebildiğini belirtiyor.
Bu durum, bazı kişilerin stresli dönemlerde neden enerji veren yiyeceklere daha fazla yöneldiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
UYKUSUZLUK DA YEMEK YEME İSTEĞİNİ ARTIRABİLİR
Yemek yeme isteğini etkileyen faktörler yalnızca duygularla sınırlı değil.
BBC'nin aktardığı araştırmalara göre yetersiz uyku, ertesi gün farkında olmadan daha fazla yiyecek tüketilmesiyle ilişkili olabiliyor. Bazı araştırmalarda bu artışın yüzlerce ek kaloriye ulaşabildiği belirtiliyor.
Bu nedenle uyku düzeni de yemek yeme alışkanlıklarını değerlendirirken göz önünde bulundurulması gereken etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
DUYGUSAL AÇLIK İLE FİZİKSEL AÇLIK ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Fiziksel açlık ve duygusal nedenlerle ortaya çıkan yeme isteği bazı özellikleriyle birbirinden ayrılabiliyor.
|
Fiziksel açlık |
Duygusal yeme isteği |
|---|---|
|
Genellikle yavaş yavaş gelişir. |
Aniden ortaya çıkabilir. |
|
Farklı yiyeceklerle giderilebilir. |
Belirli yiyeceklere yoğun istek duyulabilir. |
|
Doygunlukla birlikte azalabilir. |
Tokluk hissine rağmen sürebilir. |
|
Vücudun enerji ihtiyacıyla ilişkilidir. |
Duygular ve çevresel etkenlerle ilişkili olabilir. |
Bununla birlikte iki durum her zaman kesin çizgilerle ayrılmıyor. Fiziksel açlık ve duygusal etkenler aynı anda da görülebiliyor.
AÇ DEĞİLKEN YEMEK YEME İSTEĞİYLE NASIL BAŞA ÇIKILIR?
Duygusal yeme isteğini yönetebilmek için öncelikle bu isteğin hangi durumlarda ortaya çıktığını fark etmek yardımcı olabilir.
Yemek yeme isteği geldiğinde fiziksel açlık belirtilerinin bulunup bulunmadığını değerlendirmek, stresli dönemleri gözlemlemek ve uyku düzenine dikkat etmek kişinin kendi alışkanlıklarını anlamasını kolaylaştırabilir.
Yiyecekleri tamamen yasaklamak veya yemek sonrasında kendini suçlamak yerine daha dengeli bir yaklaşım benimsemek önem taşıyor.
Yeme davranışı sık sık kontrol kaybı hissine, yoğun suçluluğa veya günlük yaşamda zorlanmaya neden oluyorsa bir sağlık uzmanından destek alınması öneriliyor.
