Aynı yaşta olan iki kişinin sağlık durumu birbirinden farklı olabiliyor. Bu farkı inceleyen araştırmacılar, takvim yaşının yanı sıra vücuttaki değişimleri ölçen biyolojik yaşlanma göstergelerine de bakıyor. Aging dergisinde 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada, 12 haftalık yaşam tarzı değişikliklerinin bu göstergelerden biri üzerindeki etkisi araştırıldı.
ARAŞTIRMAYA KİMLER KATILDI?
Çalışmaya 50–74 yaşları arasında, fazla kilolu 48 erkek katıldı. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı. Bir grup günlük yaşamına değişiklik yapmadan devam etti. Diğer gruba ise 12 hafta boyunca beslenme ve hareket alışkanlıklarıyla ilgili bir program uygulandı.
Programdaki katılımcılar belirli bir probiyotik bakteri suşu içeren yoğurt tüketti ve kişiye özel beslenme danışmanlığı aldı. Aşırı yemeyi, sık atıştırmayı ve şekerli içecekleri azaltmaları istendi. Ayrıca haftada en az üç gün, yaklaşık 30 dakika yürüyüş veya stepper egzersizi yapmaları önerildi.
12 HAFTANIN SONUNDA NE ÖLÇÜLDÜ?
Araştırmanın başında ve sonunda katılımcılardan kan örnekleri alındı. Karşılaştırmada, yaşam tarzı programına katılan grupta DNA metilasyonuna dayanan DunedinPACE adlı yaşlanma göstergesinde anlamlı bir düşüş görüldü.
Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, bu değişimin biyolojik yaşlanma hızında yaklaşık yüzde 2,2’lik bir yavaşlamaya karşılık geldiğini belirtti. Ancak araştırma, katılımcıların gerçekten daha uzun yaşayacağını göstermiyor. Ölçülen sonuç, 12 haftanın sonunda bir biyolojik göstergede görülen değişimle sınırlı.
SONUÇ TEK BİR BESİNE BAĞLANABİLİR Mİ?
Çalışmada yoğurt tüketimi, beslenme danışmanlığı ve fiziksel aktivite aynı dönemde değiştirildi. Bu nedenle ölçülen farkın yalnızca probiyotik yoğurttan, yalnızca yürüyüşten veya yalnızca beslenme düzeninden kaynaklandığı söylenemiyor.
Elban da bu noktaya dikkat çekerek, “Çalışmada beslenme, probiyotik yoğurt tüketimi ve fiziksel aktivite aynı anda değiştirildi. Dolayısıyla elde edilen sonucu tek bir besine bağlamak doğru değil. Bulgular bize, sağlıklı yaşlanmayı tek bir ‘mucize besin’ üzerinden değil, sürdürülebilir yaşam tarzı alışkanlıklarının bütünü üzerinden değerlendirmemiz gerektiğini gösteriyor” dedi.
KRONOLOJİK YAŞ İLE BİYOLOJİK YAŞ ARASINDAKİ FARK NE?
Kronolojik yaş, doğum tarihinden bu yana geçen süreyi gösteriyor. Biyolojik yaşlanma ise vücuttaki değişimleri anlamaya yönelik ölçümlerle inceleniyor. Aynı takvim yaşındaki kişilerin metabolik sağlığı, kas gücü ve fiziksel kapasitesi farklı olabiliyor.
Elban, konuyla ilgili olarak “Kronolojik yaşımızı değiştiremeyiz ancak nasıl yaşlandığımız üzerinde etkili olabilecek pek çok faktör var. Burada önemli olan tek bir besine ya da ‘mucize’ bir yönteme odaklanmak değil; beslenmeden fiziksel aktiviteye, uykudan metabolik sağlığa kadar değiştirilebilir faktörleri birlikte ve kişiye özel değerlendirmektir” ifadelerini kullandı.
ARAŞTIRMANIN SINIRLARI NELER?
Çalışma, fazla kilolu 48 erkekle ve 12 haftalık bir süreyle yapıldı. Bu nedenle aynı sonucun kadınlarda, farklı yaş gruplarında veya uzun dönemde görülüp görülmeyeceği bu araştırmadan anlaşılamıyor. Ayrıca programın birkaç değişikliği birlikte içermesi, hangi uygulamanın ne kadar etkili olduğunu ayrı ayrı belirlemeyi zorlaştırıyor.
Elban, sağlıklı yaşlanmada kişilerin ihtiyaçlarının farklı olabileceğini belirterek, “Bu nedenle kişiselleştirilmiş sağlık yönetiminde amaç yalnızca tek bir değeri veya biyolojik yaşı takip etmek değil; kişinin değiştirilebilir risklerini belirleyerek kendisine uygun bir sağlıklı yaşlanma yol haritası oluşturmak” dedi.
