Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kolera, menenjit ve vebaya ilişkin son verilerini açıkladı. 2025’te DSÖ’ye bildirilen kolera vakaları azalırken hastalığa bağlı ölümler yüzde 30 arttı. Kuruma bildirilen 7 bin 870 ölüm, 1999’dan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık kolera ölüm sayısı oldu.
KOLERADA 451 BİNDEN FAZLA VAKA BİLDİRİLDİ
2025 yılında 47 ülke, DSÖ’ye toplam 451 bin 499 kolera vakası ve 7 bin 870 ölüm bildirdi. DSÖ, bu sayıların yalnızca kendisine ulaşan verileri kapsadığını belirtti. Bildirilmeyen vakalar nedeniyle hastalığın gerçek küresel yükünün daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.
Bildirilen kolera vakaları ve ölümlerinin yaklaşık yüzde 90’ı yedi ülkede toplandı. Bu ülkeler Angola, Bangladeş, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Nijerya, Güney Sudan, Sudan ve Yemen oldu.
En büyük artışın görüldüğü DSÖ Afrika Bölgesi’nde vaka sayısı 2024’e göre yüzde 34, ölüm sayısı ise yüzde 58 yükseldi.
HER BEŞ ÖLÜMDEN BİRİNDEN FAZLASI SAĞLIK KURULUŞU DIŞINDA GERÇEKLEŞTİ
Kolera, Vibrio cholerae bakterisinin neden olduğu akut ishalli bir hastalık. Özellikle güvenli suya ve sanitasyon hizmetlerine erişimin olmadığı yerlerde, dışkıyla kirlenmiş su ve yiyecekler yoluyla bulaşıyor. Hastalık önlenebilir ve tedavi edilebilir olsa da ağır sıvı kaybına hızla müdahale edilmezse ölümcül olabiliyor.
DSÖ verilerine göre kolera nedeniyle bildirilen ölümlerin beşte birinden fazlası sağlık kuruluşları dışında gerçekleşti. Bu bulgu, hastaların bir bölümünün zamanında sağlık hizmetine ulaşamadığına işaret ediyor.
Sağlık kuruluşlarında tedavi edilen hastalar arasındaki küresel ölüm oranı, yeterli bakım için eşik kabul edilen yüzde 1’in altında kaldı. Ancak 2025’te 12 ülkede bu oran yüzde 1’i aştı.
DSÖ Sağlık Acil Durumları Programı İcra Direktörü Dr. Chikwe Ihekweazu, vaka ve ölümlerin belirli ülkelerde yoğunlaşmasının, güvenli su, sanitasyon ve hijyen yatırımlarının nerede daha fazla etki sağlayabileceğini gösterdiğini belirtti.
KOLERA AŞISI ÜRETİMİ 80 MİLYON DOZA ULAŞTI
Küresel ağız yoluyla uygulanan kolera aşısı üretimi, 2022 ile 2025 arasında iki kattan fazla arttı. Yıllık üretim yaklaşık 30 milyon dozdan 80 milyon doza çıktı.
Uluslararası Aşı Tedarik Koordinasyon Grubu, 2025’te etkilenen ülkelerde kullanılmak üzere 71 milyon doz aşıya onay verdi. Bu miktarın 20 milyon dozu, üç yılı aşkın aranın ardından 2026’da yeniden başlatılan koruyucu aşılama için ayrıldı.
MENENJİT KUŞAĞINDA 21 BİNDEN FAZLA ŞÜPHELİ VAKA
DSÖ’nün açıkladığı verilerde menenjit de yer aldı. Senegal’den Etiyopya’ya uzanan Afrika menenjit kuşağındaki 26 ülkeden 24’ü, 2025’te toplam 21 bin 526 şüpheli vaka ve 971 ölüm bildirdi. Bildirilen vakalar üzerinden hesaplanan ölüm oranı yüzde 4,5 oldu.
Hem 2024 hem de 2025 için veri bildiren ülkelerde vaka sayısı yüzde 5,9 azaldı. Buna rağmen bakteriyel menenjit, bölgede önemli bir hastalık yükü olmaya devam ediyor.
DSÖ’ye göre 2010’da meningokok A aşısının kullanılmaya başlanmasından sonra, aşılanan topluluklardaki serogrup A vakaları yüzde 99’dan fazla azaldı. Aşıyı uygulamaya koyan ülkelerde 2017’den bu yana doğrulanmış serogrup A vakası bildirilmedi.
Beş meningokok serogrubuna karşı koruma sağlayan Men5CV/MMCV aşısı da bölgede kullanılmaya başlandı. Nijer, 2025’te bu aşıyla ülke çapında kampanya düzenleyen ilk ülke oldu.
YEDİ YILDA 3 BİN 847 ŞÜPHELİ VEBA VAKASI
DSÖ, 2019-2025 dönemine ait veba verilerini de paylaştı. Yedi yılda 10 ülke toplam 3 bin 847 şüpheli insan vebası vakası ve 423 ölüm bildirdi. Bu ülkelerin altısında doğrulanmış vakalar kaydedildi. Bildirilen verilerde vaka ölüm oranı yüzde 11 olarak hesaplandı.
Vakaların büyük bölümü, hastalığın bazı bölgelerde görülmeye devam ettiği Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Madagaskar’dan bildirildi. DSÖ, vaka bildirmeyen ülkelerde de vebanın ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.
Kuruma göre kemirgenlerin ve diğer hayvanların izlenmesi, vakaların erken fark edilmesi açısından önem taşıyor. Salgınlara hızlı müdahale ise bulaşmayı azaltmak ve daha büyük salgınları önlemek için gerekli görülüyor.
