Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen görme sorunları, erken tanı ve düzenli göz muayenesinin önemini yeniden gündeme taşıyor. Her yıl ekim ayının ikinci perşembesinde kutlanan Dünya Görme Günü, 2026 yılında 8 Ekim'e denk geliyor. Görme kaybının önlenmesi, göz hastalıklarının erken teşhisi ve herkesin göz sağlığı hizmetlerine erişebilmesi bu özel günün temel konuları arasında bulunuyor. Peki, göz sağlığını korumak için neler yapılmalı, hangi belirtiler önemsenmeli ve ne zaman göz doktoruna başvurulmalı?
DÜNYA GÖRME GÜNÜ NEDİR, NEDEN KUTLANIYOR?
Dünya Görme Günü, görme bozuklukları ve önlenebilir görme kayıpları konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl ekim ayının ikinci perşembesinde düzenleniyor. Uluslararası Körlüğü Önleme Ajansının (IAPB) öncülük ettiği küresel etkinliklerde, göz sağlığı hizmetlerinin herkes için erişilebilir olması gerektiği vurgulanıyor. 2026 yılında 8 Ekim Perşembe gününe denk gelen Dünya Görme Günü, göz sağlığının korunması ve düzenli kontrollerin önemine dikkat çekiyor.
DÜNYADA 2,2 MİLYAR İNSAN GÖRME SORUNU YAŞIYOR
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) verilerine göre dünya genelinde en az 2,2 milyar insan yakın veya uzak görme bozukluğu yaşıyor. Bu kişilerin en az 1 milyarında görme kaybının önlenebilir olduğu veya ihtiyaç duyulan sağlık hizmetinin henüz sağlanmadığı belirtiliyor. Görme bozuklukları ve körlüğün başlıca nedenleri arasında düzeltilmemiş kırma kusurları ile katarakt bulunuyor. Dünya genelinde katarakt nedeniyle uzak görme bozukluğu veya körlük yaşayan yaklaşık 94 milyon kişi olduğu tahmin ediliyor. Görme sorunları her yaşta ortaya çıkabilse de görme bozukluğu ve körlük yaşayan kişilerin önemli bir bölümünü 50 yaş üzerindeki bireyler oluşturuyor.
GÖZ HASTALIKLARI HER ZAMAN ERKEN BELİRTİ VERMEYEBİLİYOR
Bazı göz hastalıkları erken dönemde belirgin şikâyet oluşturmadan ilerleyebiliyor. Bu nedenle kişinin görmesinde herhangi bir sorun hissetmemesi, göz sağlığının mutlaka normal olduğu anlamına gelmiyor. Katarakt, glokom, diyabetik retinopati, miyop, hipermetrop, astigmat ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu, görme sağlığını etkileyebilen rahatsızlıklar arasında yer alıyor. Özellikle glokom ve diyabete bağlı retina hastalıklarında erken tanı, kalıcı görme kaybı riskinin azaltılması açısından önem taşıyor.
GÖZ SAĞLIĞINDA BU BELİRTİLERE DİKKAT
Bulanık görme, çift görme, gözde ağrı, kızarıklık, ışık çakmaları, görüş alanında koyu lekeler ve ani görme değişiklikleri, göz hastalıkları açısından değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor. Yakın veya uzak görmede zorlanma, gözde batma ve yanma, aşırı sulanma, göz kapağında şişlik ve göz çevresindeki değişiklikler de dikkate alınması gereken şikâyetler arasında yer alıyor. Özellikle ani görme kaybı, yeni başlayan ışık çakmalarıyla birlikte çok sayıda uçuşan nokta görülmesi veya şiddetli göz ağrısı gibi durumlarda rutin kontrol randevusunu beklemeden acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.
GÖZ TANSİYONU VE KATARAKT GÖRME KAYBINA NEDEN OLABİLİYOR
Halk arasında göz tansiyonu olarak bilinen glokom, görme sinirinde hasara yol açabilen bir göz hastalığı olarak tanımlanıyor. Hastalık bazı kişilerde uzun süre belirti vermeden ilerleyebiliyor. Tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına neden olabiliyor. Katarakt ise göz merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle ortaya çıkıyor. Bu durum, görüntünün bulanık veya sisli algılanmasına yol açabiliyor. Kataraktın tedavisinde uygun hastalarda cerrahi yöntemlerden yararlanılıyor. Diyabetik retinopati de özellikle diyabet hastalarında takip edilmesi gereken önemli göz rahatsızlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Diyabetin gözdeki damarları etkilemesi, zamanla görme sorunlarına neden olabiliyor.
TELEFON VE BİLGİSAYAR KULLANIRKEN GÖZLER NASIL KORUNMALI?
Telefon, tablet ve bilgisayar ekranlarına uzun süre kesintisiz bakmak, gözlerde yorgunluk, kuruluk ve geçici bulanık görme gibi şikâyetlere yol açabiliyor. Özellikle ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte göz kırpma sıklığının azalması, kuruluk hissini artırabiliyor. Uzun süre bilgisayar kullanan kişilerin gözlerini düzenli aralıklarla dinlendirmesi öneriliyor. Ekranla göz arasında uygun mesafe bırakılması, ortam aydınlatmasının düzenlenmesi ve ekran karşısında mola verilmesi de göz konforunu destekleyebiliyor. Göz yorgunluğunu azaltmak amacıyla kullanılan 20-20-20 yaklaşımında, her 20 dakikada bir yaklaşık 20 saniye boyunca 20 fit, yani yaklaşık 6 metre uzaklıktaki bir noktaya bakılması öneriliyor.
GÖZ SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN NELER YAPILMALI?
Göz sağlığının korunmasında düzenli göz muayeneleri önemli yer tutuyor. Bunun yanında güneşin zararlı ultraviyole ışınlarından korunmak, uygun güneş gözlüğü kullanmak, göz hijyenine dikkat etmek ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek de öneriliyor. Uzun süre ekran karşısında çalışanların gözlerini dinlendirmesi, başkalarına ait numaralı gözlükleri kullanmaması ve çocuklarda şaşılık veya görme bozukluğu şüphesi varsa zaman kaybetmeden göz kontrolü yaptırılması önem taşıyor. A vitamini içeren besinlerin yeterli tüketilmesi de normal görme işlevinin sürdürülmesi açısından önem taşıyor. Ancak herhangi bir vitaminin tek başına bütün göz hastalıklarını önlediği veya tedavi ettiği söylenemiyor.
KİMLER DAHA SIK GÖZ MUAYENESİ OLMALI?
Göz muayenesinin sıklığı kişinin yaşına, mevcut hastalıklarına, aile öyküsüne ve görme şikâyetlerine göre değişebiliyor. Diyabet hastaları, ailesinde glokom öyküsü bulunan kişiler ve daha önce göz hastalığı tanısı alan bireylerde takip programı farklılaşabiliyor. Çocuklarda görme gelişiminin izlenmesi de önem taşıyor. Şaşılık, bir gözü kısarak bakma veya görmede güçlük gibi belirtiler fark edildiğinde göz hastalıkları uzmanına başvurulması öneriliyor. İleri yaşlarda ise katarakt, glokom ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu gibi hastalıkların görülme olasılığı arttığından, göz kontrollerinin kişisel risk durumuna göre planlanması gerekiyor.
DÜNYA GÖRME GÜNÜ'NDE ERKEN TANI ÇAĞRISI
Dünya Görme Günü kapsamında yapılan açıklamalarda, göz sağlığının yalnızca görme keskinliğiyle sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor. Görme kaybı; eğitim, çalışma hayatı, günlük bağımsızlık ve yaşam kalitesi üzerinde de etkili olabiliyor. Dünya Sağlık Örgütünün verileri, dünya genelinde görme bozukluğu yaşayan en az 1 milyar kişinin önlenebilir sorunlarla karşı karşıya olduğunu veya ihtiyaç duyduğu tedaviye henüz erişemediğini gösteriyor. 8 Ekim Dünya Görme Günü'nün temel mesajı ise düzenli göz muayenelerini ihmal etmemek, görmedeki yeni değişiklikleri önemsemek ve göz sağlığı hizmetlerine erişimi güçlendirmek olarak öne çıkıyor.
