Uluslararası Kanser Kontrol Birliği (UICC) tarafından hazırlanan ve Temiz Hava Fonu’nun desteklediği rapor, hava kirliliğinin yalnızca akciğer kanseriyle sınırlı olmadığını ortaya koydu.
2019-2024 arasında yayımlanan 42 farklı bilimsel çalışmanın incelendiği rapora göre, kirli hava birçok kanser türüyle doğrudan bağlantılı.
PM2.5 EN BÜYÜK TEHDİT
Raporda özellikle ince partikül madde olarak bilinen PM2.5’in en büyük risk faktörü olduğu vurgulandı. Yüksek seviyelere maruz kalan kişilerde genel kanser riski yüzde 11 artarken, karaciğer, böbrek, mesane ve bağırsak kanserlerinde belirgin yükseliş gözlendi.
Uzun süreli maruziyetin ise kanserden ölüm riskini yüzde 12 artırdığı, meme kanserinde bu oranın yüzde 20’ye kadar çıktığı belirtildi.
DAHA BÜYÜK PARTİKÜLLER DE RİSKLİ
PM10 olarak adlandırılan daha büyük kirleticilere maruz kalmanın da etkileri göz ardı edilemiyor. Bu tür kirlilikte genel kanser riski yüzde 10, akciğer kanserinden ölüm riski yüzde 13 artış gösteriyor.
HERKES AYNI ŞEKİLDE ETKİLENMİYOR
Rapor, hava kirliliğinin etkilerinin toplumda eşit dağılmadığını ortaya koyuyor. Kadınlar ve çocuklar, özellikle ev içi kirli yakıt kullanımına daha fazla maruz kaldıkları için daha yüksek risk altında.
Evsel hava kirliliğine maruz kalan kadınlarda akciğer kanseri riskinin yüzde 69 arttığı, rahim ağzı kanseri riskinde de yükselme olduğu tespit edildi.
YOKSULLAR DAHA FAZLA ETKİLENİYOR
Düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayanlar, hem daha yüksek kirlilik seviyelerine maruz kalıyor hem de sağlık hizmetlerine erişimde zorlanıyor. Bu da hastalık yükünü daha da artırıyor.
Benzer eşitsizlikler Avrupa’da da görülüyor; en yoksul bölgelerin aynı zamanda en kirli hava koşullarına sahip olduğu belirtiliyor.
“TEMİZ HAVA BİR LÜKS DEĞİL”
Yeni Zelanda eski Başbakanı Helen Clark, temiz havanın temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak, hava kirliliğiyle mücadelenin sadece çevresel değil aynı zamanda sağlık ve sosyal adalet meselesi olduğunu ifade etti.
DAHA FAZLA ÖNLEM ÇAĞRISI
Uzmanlar, hava kirliliği ile kanser arasındaki bağlantının artık netleştiğini belirterek daha güçlü ve koordineli politikalar çağrısında bulunuyor.
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) yetkilileri, eldeki kanıtların harekete geçmek için yeterli olduğunu, daha fazla gecikmenin sağlık üzerindeki yükü artıracağını vurguluyor.
