Süt ve süt ürünleri tüketildikten sonra ortaya çıkan rahatsızlıklar, laktoz intoleransı ya da süt alerjisi ile ilişkili olabilir. Ancak iki durumun nedenleri, belirtileri ve beslenme yaklaşımları birbirinden farklıdır.
Laktoz intoleransında temel sorun süt şekerinin yeterince sindirilememesiyken, süt alerjisinde bağışıklık sistemi süt proteinlerine karşı tepki verir.
LAKTOZ İNTOLERANSI NEDİR?
Laktoz, süt ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunan bir şekerdir. İnce bağırsakta üretilen laktaz enzimi, laktozun parçalanmasını sağlar. Laktaz enziminin yetersiz olduğu kişilerde laktoz tamamen sindirilemeden kalın bağırsağa geçebilir. Burada bakteriler tarafından parçalanması sonucunda gaz ve sıvı oluşabilir.
Bu nedenle laktoz intoleransında en sık şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal ve bulantı gibi sindirim sistemi şikâyetleri görülür.
SÜT ALERJİSİ NEDİR?
Süt alerjisi ise bağışıklık sisteminin süt proteinlerini zararlı olarak algılayıp tepki vermesiyle ortaya çıkar. İnek sütünde bulunan kazein ve peynir altı suyu proteinleri, alerjik reaksiyona yol açabilen başlıca proteinler arasında yer alır.
Süt alerjisinde sindirim sistemi belirtilerinin yanı sıra kaşıntı, kurdeşen, dudak veya yüzde şişme, hırıltı ve nefes darlığı gibi belirtiler de görülebilir. Bazı kişilerde ciddi alerjik reaksiyon ve anafilaksi gelişebilir.
LAKTOZ İNTOLERANSI İLE SÜT ALERJİSİ NASIL AYRILIR?
İki durum arasındaki en temel fark, vücudun hangi bileşene ve nasıl tepki verdiğidir.
| Özellik | Laktoz intoleransı | Süt alerjisi |
|---|---|---|
| Neden | Laktozun sindirilememesi | Süt proteinlerine bağışıklık tepkisi |
| Etkilenen sistem | Sindirim sistemi | Bağışıklık sistemi |
| Belirtiler | Gaz, şişkinlik, ishal, karın ağrısı | Sindirim, cilt ve solunum belirtileri |
| Laktozsuz süt | Tolere edilebilir | Uygun olmayabilir |
| Anafilaksi riski | Yok | Olabilir |
LAKTOZSUZ SÜT, SÜT ALERJİSİNDE ÇÖZÜM MÜ?
Laktozsuz süt, laktoz intoleransı olan bazı kişiler için uygun bir seçenek olabilir. Ancak süt alerjisi olan kişiler için laktozsuz inek sütü güvenli kabul edilmez. Çünkü laktoz çıkarılmış olsa da üründe süt proteinleri bulunmaya devam eder.
Bu nedenle “laktozsuz” ifadesi, ürünün süt proteini içermediği anlamına gelmez.
TANI NASIL KONULUYOR?
Laktoz intoleransının değerlendirilmesinde kişinin şikâyetleri ve beslenme öyküsü dikkate alınır. Gerektiğinde hidrojen nefes testi uygulanabilir. Süt alerjisinde ise reaksiyonun türüne göre deri prik testi veya süt proteinlerine özgü IgE testleri değerlendirilebilir.
Gecikmeli reaksiyonlarda bu testler her zaman sonuç vermeyebilir. Böyle durumlarda hekim kontrolünde eliminasyon ve yeniden değerlendirme yöntemleri kullanılabilir.
BESLENME YAKLAŞIMI NEDEN FARKLI?
Laktoz intoleransı olan herkesin süt ürünlerini tamamen bırakması gerekmez. Bazı kişiler belirli miktarda laktozu tolere edebilir ve laktozsuz ürünleri tüketebilir.
Süt alerjisinde ise alerjiye neden olan süt proteinlerinden kaçınılması gerekir. Özellikle bebek ve çocuklarda beslenme planının hekim ve diyetisyen kontrolünde düzenlenmesi önem taşır.
HANGİ BELİRTİLERDE ACİL YARDIM GEREKİR?
Süt tüketiminden sonra nefes darlığı, dil veya boğazda şişme, bayılma ya da bilinç değişikliği görülmesi ciddi alerjik reaksiyona işaret edebilir. Bu tür belirtilerde acil sağlık yardımı alınması gerekir.
