Sonbahar ve kış aylarında gün ışığının azalması, havaların soğuması ve günlük rutinin değişmesi hem yetişkinlerde hem çocuklarda ruh halini etkileyebiliyor.
Medicana Sivas Hastanesi Psikoloğu Burak Koçkanat, mevsimsel değişimlerin özellikle kışın uzun ve sert geçtiği bölgelerde daha belirgin hissedilebildiğini belirterek, ailelerin dikkat etmesi gereken işaretleri ve alınabilecek önlemleri anlattı.
“BU YORGUNLUK HAYAL ÜRÜNÜ DEĞİL”
Koçkanat, sonbahar ve kış aylarında görülen yorgunluk ve isteksizliğin mevsimsel değişimlerle ilişkili olabileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Sonbahar ve kışın hissettiğimiz bu yorgunluk hayal ürünü değil. Bedenimizin mevsime verdiği bir tepkime. Günler kısaldıkça daha az gün ışığı alıyoruz. Işık azalınca uykuyla ilgili melatonin ve duygu durumumuz ile bağlantılı serotonin dengesi değişebiliyor.”
Koçkanat, bu durumun haftalarca sürmesi ve iş, sosyal ilişkiler ya da günlük yaşamı aksatması halinde sıradan bir mevsim hüznünden farklı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
KIŞ DEPRESYONU NEDİR?
Koçkanat, halk arasında “kış depresyonu” olarak bilinen tablonun bilimsel olarak mevsimsel örüntülü depresyon şeklinde tanımlandığını belirtti.
Sonbaharda daha fazla uyumak isteme, isteksizlik ve tatlı tüketme arzusunun zaman zaman görülebileceğini aktaran Koçkanat, belirtilerin uzun sürmesi halinde profesyonel destek alınmasının önem taşıdığını vurguladı.
ÇOCUKLARDA BELİRTİLER YAŞA GÖRE DEĞİŞEBİLİYOR
Mevsimsel değişikliklerin çocukları da etkileyebildiğini belirten Koçkanat, belirtilerin yaş grubuna göre farklılaşabildiğini söyledi.
Okul öncesi çocuklarda uyku düzeninin bozulması, huzursuzluk ve sık ağlama; ilkokul çağında okula isteksizlik, dikkat dağınıklığı ve karın ağrısı gibi bedensel şikayetler görülebiliyor.
Ergenlerde ise odaya kapanma, daha fazla sinirlenme ve ekran kullanımının artması dikkat çeken belirtiler arasında yer alabiliyor. Koçkanat, “Çocuklar hüzünlerini çoğu zaman kelimelerle değil davranışlarla anlatır” diyerek ebeveynlerin çocuklarındaki değişimleri gözlemlemesinin önemini vurguladı.
KIŞ AYLARINDA RUH SAĞLIĞI İÇİN 3 ÖNERİ
Koçkanat, kış döneminde ailece uygulanabilecek üç temel alışkanlığı şöyle sıraladı:
- Gün ışığından yararlanın: Sabah perdeyi açmak, kahvaltıyı pencere kenarında yapmak ve mümkün olduğunda gündüz saatlerinde kısa yürüyüşlere çıkmak öneriliyor.
- Uyku düzenini koruyun: Aile bireylerinin düzenli uyku saatlerine dikkat etmesinin önemli olduğu belirtiliyor.
- Ekran yerine ortak alışkanlıklar oluşturun: Birlikte yemek yemek, oyun akşamı düzenlemek veya kitap saati oluşturmak aile içi iletişimi destekleyebiliyor.
NE ZAMAN UZMAN DESTEĞİ ALINMALI?
Koçkanat, yetişkinlerde iki haftadan uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk veya belirgin iştah değişikliği görülmesi halinde destek almak için beklenmemesi gerektiğini söyledi. Çocuklarda ise davranış değişikliklerinin haftalarca sürmesi, okul başarısını veya arkadaşlık ilişkilerini etkilemesi durumunda bir uzmana başvurulmasını önerdi.
