Yaş ilerledikçe kaslarda meydana gelen değişimler, günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor. Sandalyeden kalkarken zorlanma, yürüme hızının düşmesi ve eskiden kolaylıkla taşınabilen eşyaların ağır gelmesi, kas gücünün azaldığını gösterebiliyor. Tıpta sarkopeni olarak adlandırılan bu durum, özellikle ileri yaşlarda görülmekle birlikte daha erken dönemlerde de ortaya çıkabiliyor. Uzman kuruluşlar, kas kaybının yalnızca yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek düzenli egzersiz ve yeterli beslenmenin önemine işaret ediyor.
SARKOPENİ NEDİR?
Sarkopeni, kas gücünde azalma ile birlikte kas miktarı veya kalitesinde düşüşün görüldüğü bir kas hastalığı olarak tanımlanıyor. Avrupa Yaşlılarda Sarkopeni Çalışma Grubunun (EWGSOP2) uzlaşı raporuna göre hastalığın değerlendirilmesinde kas gücü öncelikli göstergeler arasında yer alıyor.
Kas gücünün azalması, kişinin günlük hareketlerini gerçekleştirmesini zorlaştırabiliyor. İlerleyen durumlarda düşme, kemik kırığı ve bağımsız hareket etme yetisinin azalması gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor.
KAS GÜCÜ NEDEN AZALIR?
ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin (NIH) bilgilendirmesine göre yaşlanmayla birlikte kas kütlesi ve gücünde azalma meydana gelebiliyor.
Hareketsiz yaşam, bazı kronik hastalıklar ve yetersiz beslenme bu süreci hızlandırabilen etkenler arasında bulunuyor. Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler de kas sağlığını etkileyebiliyor. Ancak yaşla birlikte görülen her kas kaybı sarkopeni anlamına gelmiyor. Tanı için kas gücünün ve kas miktarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
SARKOPENİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kas gücündeki azalmanın ilk işaretleri günlük yaşam sırasında fark edilebiliyor.
Sandalyeden kalkmakta zorlanmak, yürürken daha çabuk yorulmak, alışveriş poşetlerini taşımakta güçlük çekmek ve kavanoz kapağı açarken zorlanmak kas güçsüzlüğünün belirtileri arasında yer alabiliyor.
Sarkopeninin ilerlemesiyle birlikte yürüme hızı düşebiliyor ve denge sorunları gelişebiliyor. Bu durum özellikle ileri yaştaki kişilerde düşme ve yaralanma riskini artırabiliyor. Söz konusu belirtiler farklı hastalıklarda da görülebildiği için kesin tanının hekim değerlendirmesiyle konulması gerekiyor.
SARKOPENİ TANISI NASIL KONULUR?
Sarkopeni tanısında yalnızca vücuttaki kas miktarının ölçülmesi yeterli kabul edilmiyor. EWGSOP2 yaklaşımına göre düşük kas gücü sarkopeni şüphesini oluşturuyor. Kas miktarı veya kalitesindeki azalmanın belirlenmesiyle tanı doğrulanıyor.
Kas gücü ve kas miktarındaki düşüşe fiziksel performans kaybının da eşlik etmesi, ağır sarkopeni olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle tanı sürecinde kas gücü, kas miktarı ve kişinin hareket kabiliyeti birlikte ele alınıyor.
KAS KAYBINI ÖNLEMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Kas sağlığının korunmasında düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenme önemli rol oynuyor. NIH, özellikle direnç egzersizlerinin kas gücünü destekleyebildiğini belirtiyor. Kasların bir kuvvete karşı çalışmasını sağlayan bu egzersizler, kişinin fiziksel kapasitesine göre planlanabiliyor.
Yeterli protein içeren bir beslenme düzeni de kas dokusunun korunmasını destekliyor. Ancak gerekli protein miktarı ve egzersiz programı kişinin yaşına, sağlık durumuna ve ihtiyaçlarına göre değişebiliyor. Kas kaybı veya güçsüzlük yaşayan kişilerin uygun beslenme ve hareket planını belirlemek için sağlık uzmanına başvurması öneriliyor.
