Aşırı sıcaklar, kuraklık, hava kirliliği ve iklim kaynaklı afetler artık yalnızca çevre politikalarının değil, sağlık sistemlerinin de öncelikli gündemi haline geldi. Türkiye, bu tehditlere karşı hastanelerden içme suyu denetimlerine kadar uzanan kapsamlı bir dönüşüme hazırlanıyor.
Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde konuşan Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 2026-2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı'nı açıkladı. Yeni yol haritasıyla sağlık hizmetlerinin yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale eden bir yapıdan, çevresel riskleri önceden tespit ederek önlem alan bir sisteme doğru geliştirilmesi hedefleniyor.
Planın öne çıkan başlıkları arasında meteorolojik verilerle sağlık bilgilerinin birlikte değerlendirilmesi, hastanelerde enerji tüketiminin azaltılması ve iklim kaynaklı afetlere karşı sağlık altyapısının güçlendirilmesi bulunuyor.
AŞIRI SICAKLARDA SAĞLIK İÇİN ERKEN UYARI SİSTEMİ
Yeni dönemde sıcak hava dalgalarının insan sağlığı üzerindeki etkilerini azaltmak için erken uyarı mekanizmaları güçlendirilecek.
Meteorolojik veriler, hava kalitesi ölçümleri ve sağlık bilgileri birlikte değerlendirilerek riskli dönemlerin önceden belirlenmesi amaçlanıyor.
Bakan Memişoğlu, çalışmanın temelini şu sözlerle anlattı:
"Aşırı sıcaklara karşı hazırladığımız Sağlık Eylem Planı'yla meteorolojik uyarıları yerelde koruyucu sağlık önlemlerine dönüştürmeyi amaçlıyoruz."
Bu sistem sayesinde özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişiler gibi sıcak hava dalgalarından daha fazla etkilenebilecek gruplara yönelik koruyucu önlemlerin zamanında alınması hedefleniyor.
809 SAĞLIK TESİSİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMASI
Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık altyapısına yönelik yatırımları da COP31'in gündeminde yer aldı.
Sağlık Bakanlığı tarafından 809 sağlık tesisinde yürütülen enerji verimliliği çalışmaları, yeni dönemin önemli uygulamaları arasında gösterildi.
Bu çalışmalarla sağlık kuruluşlarının enerji tüketiminin azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve çevresel etkilerin sınırlandırılması amaçlanıyor.
YAKLAŞIK 70 HASTANEDE GÜNEŞ ENERJİSİ YATIRIMI
Sağlık tesislerinin enerji ihtiyacının daha sürdürülebilir kaynaklardan karşılanması da yeni yol haritasının başlıkları arasında bulunuyor.
Yaklaşık 70 hastaneyi kapsayan güneş enerjisi yatırımlarıyla sağlık kuruluşlarında yenilenebilir enerji kullanımının artırılması hedefleniyor.
Yeşil hastane yaklaşımı kapsamında enerji tasarrufunun yanı sıra su tüketiminin azaltılması ve atık yönetiminin geliştirilmesi de öncelikler arasında yer alıyor.
HER YIL 175 BİN SU NUMUNESİYLE DENETİM
İklim değişikliğinin kuraklık ve su kaynakları üzerindeki etkileri, halk sağlığı açısından da risk oluşturuyor.
Bakan Memişoğlu, Türkiye'de içme ve kullanma sularının güvenliğinin korunması amacıyla yürütülen izleme çalışmalarına dikkat çekti.
"İçme-kullanma sularından her yıl yaklaşık 175 bin numune alarak güvenli su için izleme çalışmalarımızı sürdürüyoruz."
Su kaynaklarının düzenli olarak izlenmesiyle olası sağlık risklerinin erken belirlenmesi ve güvenli suya erişimin korunması amaçlanıyor.
HASTANELER AFETLERE KARŞI DAHA DAYANIKLI HALE GETİRİLECEK
İklim değişikliğinin etkileri yalnızca hastalık riskleriyle sınırlı kalmıyor. Sel, fırtına, aşırı sıcaklık ve diğer afetler sağlık kuruluşlarının hizmet sunma kapasitesini de etkileyebiliyor.
Yeni eylem planında hastanelerin olağanüstü koşullarda da sağlık hizmetlerini sürdürebilecek şekilde güçlendirilmesi hedefleniyor.
Memişoğlu, sağlık sisteminin değişen tehlikelere uyum sağlamasının önemini şu sözlerle vurguladı:
"Dinamik bir sağlık sistemi, değişen tehlikeyi erken fark eder, öğrenir ve önlemlerini günceller."
ANTALYA'DAN DÜNYAYA ORTAK SAĞLIK GİRİŞİMİ
Türkiye, COP31 kapsamında yalnızca ulusal eylem planını değil, uluslararası sağlık iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan yeni bir girişimi de gündeme taşıdı.
Bakan Memişoğlu, Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'nin (AIR) ülkeler arasında bilgi ve deneyim paylaşımını güçlendirmeyi amaçladığını açıkladı.
Girişimin temel hedefi, bir ülkede geliştirilen başarılı sağlık uygulamalarının başka ülkelerde de kullanılabilmesini sağlamak.
Memişoğlu, bu yaklaşımı şu sözlerle ifade etti:
"Bir ülkede geliştirilen başarılı bir çözüm başka bir ülkede hayat kurtarabilsin istiyoruz. Her ülke aynı sorunu çözmek için yeniden zaman kaybetmesin."
DSÖ'DEN İKLİM VE SAĞLIK UYARISI
COP31 Sağlık Günü toplantısına katılan Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus da iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Ghebreyesus, "İklim krizi bir sağlık krizidir." diyerek aşırı sıcaklar, kuraklık ve doğal afetlerin sağlık hizmetlerini doğrudan etkilediğini vurguladı.
Sağlık sistemlerinin yalnızca mevcut ihtiyaçlara değil, gelecekte artabilecek çevresel risklere karşı da hazırlanması gerektiğini belirtti.
2030'A KADAR SAĞLIKTA NE DEĞİŞECEK?
2026-2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı ile Türkiye'de sağlık sisteminin iklim kaynaklı risklere karşı daha dayanıklı hale getirilmesi amaçlanıyor.
Yeni dönemde aşırı sıcaklara yönelik erken uyarı mekanizmalarının geliştirilmesi, hastanelerde enerji ve su verimliliğinin artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının yaygınlaştırılması ve sağlık verilerinin çevresel bilgilerle birlikte değerlendirilmesi öncelikli çalışmalar arasında bulunuyor.
Bakan Memişoğlu'nun COP31'de açıkladığı yol haritası, sağlık hizmetlerinin yalnızca tedaviye değil, hastalıkların ve çevresel risklerin önlenmesine de odaklanacağı bir dönemin çerçevesini çiziyor.
