Merdiven çıkarken zorlanma, uzun süren öksürük ve sürekli yorgunluk, KOAH'ın erken belirtileri arasında yer alabiliyor. Yavaş ilerleyen hastalık, başlangıçta yaşlanma veya tütün kullanımına bağlandığı için geç fark edilebiliyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Fidan Yıldız Ünal, erken tanı ve uygun tedavinin hastalığın ilerlemesini yavaşlatmada önemli olduğunu belirtiyor.
KOAH BELİRTİLERİ ZAMANLA ARTIYOR
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), akciğerlerde hava akımının kısıtlanmasıyla ortaya çıkan kronik bir solunum hastalığı olarak tanımlanıyor.
Hastalık genellikle yavaş ilerliyor. İlk dönemlerde hafif olan şikâyetler, zaman içinde kişinin günlük yaşamını etkileyecek düzeye ulaşabiliyor.
Özellikle yürürken veya merdiven çıkarken hissedilen nefes darlığı, hastalığın öne çıkan belirtileri arasında bulunuyor. Uzun süren öksürük, balgam çıkarma ve giderek artan yorgunluk da KOAH'a işaret edebiliyor.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Fidan Yıldız Ünal, bu belirtilerin çoğu zaman yaşın ilerlemesine veya tütün kullanımına bağlandığını belirtiyor. Şikâyetlerin olağan kabul edilmesi ise sağlık kuruluşuna başvuruyu geciktirebiliyor.
BU BELİRTİLER KOAH'IN HABERCİSİ OLABİLİR
KOAH'ın başlangıç döneminde görülen şikâyetler, hastalık ilerledikçe daha belirgin hale gelebiliyor.
Uzmanların üzerinde durduğu başlıca belirtiler şöyle:
-
Hareket sırasında ortaya çıkan ve giderek artan nefes darlığı
-
Uzun süre devam eden öksürük
-
Balgam çıkarma
-
Yürürken veya merdiven çıkarken zorlanma
-
Günlük aktiviteler sırasında artan yorgunluk
Bu şikâyetler başka sağlık sorunlarında da görülebiliyor. Özellikle uzun süredir devam eden solunum yakınmalarının nedeninin belirlenmesi için sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
TÜTÜN KULLANIMI VE HAVA KİRLİLİĞİ RİSKİ ARTIRIYOR
KOAH'ın gelişiminde en önemli risk faktörlerinden biri tütün kullanımı olarak gösteriliyor.
Bununla birlikte hastalık yalnızca tütün kullanan kişilerde ortaya çıkmıyor. Hava kirliliği, çalışma ortamındaki toz ve kimyasal maddeler ile çeşitli yakıtlardan kaynaklanan duman da risk oluşturabiliyor.
Özellikle evlerde ısınma veya yemek pişirme amacıyla kullanılan odun, kömür, çalı, çırpı ve tezek gibi yakıtların oluşturduğu duman, iç ortam hava kirliliğine neden olabiliyor.
Bazı mesleklerde uzun süre toz, duman ve kimyasal maddelere maruz kalınması da akciğer sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Prof. Dr. Ünal, KOAH ile mücadelede tütün kullanımının azaltılmasının yanı sıra temiz hava ve sağlıklı çalışma koşullarının sağlanmasının da önemli olduğunu vurguluyor.
GÜNLÜK İŞLERİ YAPMAK BİLE ZORLAŞABİLİYOR
KOAH ilerledikçe kişinin fiziksel kapasitesi azalabiliyor.
Daha önce rahatlıkla yürüyebilen hastalar, zamanla kısa mesafelerde bile nefes darlığı yaşayabiliyor. Merdiven çıkarken dinlenme ihtiyacı duyulması veya basit ev işlerinin yorucu hale gelmesi günlük yaşamda karşılaşılan sorunlar arasında bulunuyor.
Hastalığın etkileri yalnızca fiziksel şikâyetlerle sınırlı kalmıyor.
Nefes darlığı nedeniyle sosyal etkinliklerden uzaklaşan kişilerde kaygı, yalnızlık ve depresyon gibi psikolojik sorunlar da görülebiliyor.
Prof. Dr. Ünal, bu nedenle KOAH tedavisinde hastaların ruhsal durumlarının ve sosyal yaşamlarının da değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
KOAH TANISINDA SOLUNUM FONKSİYON TESTİ ÖNEMLİ
Hastalığın erken dönemde belirlenmesi, tedavi sürecinin planlanmasında önemli rol oynuyor.
Özellikle tütün kullanan, hava kirliliğine veya mesleki risklere maruz kalan ve uzun süredir solunum şikâyeti yaşayan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurması öneriliyor.
KOAH tanısında kullanılan temel yöntemlerden biri, spirometri adı verilen solunum fonksiyon testi.
Bu testle akciğerlerin hava akımına ilişkin ölçümler yapılıyor. Elde edilen sonuçlar, hastalığın değerlendirilmesinde kullanılıyor.
Prof. Dr. Ünal, erken tanının uygun tedaviye başlanmasını sağlayarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini ifade ediyor.
KOAH TAMAMEN İYİLEŞİR Mİ?
KOAH, tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık olmasa da uygun tedaviyle kontrol altında tutulabiliyor.
Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve kişinin günlük yaşamını daha rahat sürdürebilmesini sağlamak.
Prof. Dr. Fidan Yıldız Ünal, hastalığın yönetiminde tütün kullanımının bırakılmasını ve hekim tarafından belirlenen ilaçların düzenli kullanılmasını önemli görüyor.
Solunum rehabilitasyonu ve kişinin sağlık durumuna uygun fiziksel aktiviteler de tedavi sürecini destekliyor.
Gerekli görülen hastalarda aşılarla enfeksiyonlardan korunmak da hastalık yönetiminin bir parçasını oluşturuyor.
KOAH İLE MÜCADELEDE ERKEN TANI ÖNE ÇIKIYOR
KOAH'ın kontrol altına alınmasında hastaların tedaviye uyumu ve hekim takibi önem taşıyor.
Bunun yanında tütün kullanımının önlenmesi, hava kirliliğinin azaltılması ve çalışma ortamlarının sağlıklı hale getirilmesi de hastalıkla mücadelede etkili olabilecek adımlar arasında bulunuyor.
Uzmanlar, uzun süren öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi belirtilerin yaşlanmanın doğal sonucu olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor.
Şikâyetlerin erken dönemde değerlendirilmesi, hastalığın uygun şekilde yönetilmesine ve yaşam kalitesinin korunmasına katkı sağlayabiliyor.