Küresel sağlık alanında kritik bir buluşmaya sahne olan Fransa’nın Lyon kentinde düzenlenen One Health Summit (Tek Sağlık Zirvesi), insan, hayvan ve çevre sağlığının birlikte ele alınması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.
Birleşmiş Milletler’e bağlı FAO, UNEP, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’nün (WOAH) oluşturduğu “Dörtlü Ortaklık”, gelecekteki pandemi ve sağlık krizlerine karşı koordineli hareket edilmesi çağrısında bulundu.
İklim değişikliği, çevresel bozulma ve gıda sistemleri üzerindeki baskının arttığı bir dönemde gerçekleştirilen zirvede, sağlık risklerinin giderek daha karmaşık hale geldiğine dikkat çekildi.
“ARTIK BİR SEÇENEK DEĞİL”
Zirvede konuşan DSÖ Genel Direktör Yardımcısı Dr. Jeremy Farrar, One Health yaklaşımının günümüz dünyasında zorunluluk haline geldiğini belirterek, “Bu yaklaşım artık bir tercih değil; giderek daha bağlantılı ve kırılgan hale gelen dünyamızda stratejik bir gereklilik” dedi.
Farrar, zirvenin yalnızca taahhütlerin değil, somut uygulamaların konuşulduğu bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.
5 BAŞLIKTA YOL HARİTASI
Zirvede, ülkelerin sahada uygulayabileceği beş öncelikli adım öne çıktı.
İlk olarak, Tek Sağlık Yüksek Düzeyli Uzman Paneli’nin (OHHLEP) görev süresi 2027’ye kadar uzatıldı. Panelin, bilimsel veriler doğrultusunda küresel politika üretimine katkı sunmaya devam edeceği belirtildi.
Kuş gribiyle mücadelede ise ülkelerin dağınık yaklaşımlar yerine ortak bir strateji izleyebilmesi için yeni bir iş birliği çerçevesi oluşturuldu.
Eğitim ve insan kaynağı tarafında, FAO, DSÖ ve WOAH tarafından kurulan Ortak Tek Sağlık Öğrenme Görev Gücü (JOHLT) ile farklı disiplinler arasında koordinasyonun artırılması hedefleniyor.
Her yıl yaklaşık 60 bin kişinin ölümüne yol açan kuduz hastalığı için de 2030’a kadar sıfırlama hedefi konuldu. Bu kapsamda aşılama ve toplum temelli önleme çalışmalarına ağırlık verilecek.
Ayrıca WOAH öncülüğünde başlatılan “Beyond Silos” girişimiyle, veteriner hizmetlerinin pandemi hazırlık ve kriz yönetimi sistemlerine daha güçlü şekilde entegre edilmesi planlanıyor.
SAĞLIK, EKONOMİ VE ÇEVRE BİRLİKTE ELE ALINIYOR
WOAH Genel Direktörü Dr. Emmanuelle Soubeyran, hayvan sağlığına yapılacak yatırımların yalnızca sağlık değil ekonomik açıdan da büyük kazanımlar sağlayacağını belirterek, yıllık 300 milyar doları bulan kayıpların önlenebileceğine dikkat çekti.
UNEP yetkilisi Doreen Robinson ise çevresel bozulmanın sağlık krizlerini tetiklediğini vurgulayarak, “Doğaya yapılan yatırım, doğrudan insan sağlığına yapılan yatırımdır” dedi.
ORTAK ÇAĞRI: YATIRIM VE UYGULAMA
Zirve sonunda yapılan açıklamada, hükümetler ve uluslararası paydaşlara çağrıda bulunularak, Tek Sağlık yaklaşımının yalnızca politika düzeyinde kalmaması, sahada uygulanabilir sonuçlara dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.
