Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yüksek tuz tüketimini azaltmak amacıyla ülkelere destek olmak için Tuz Alışkanlığından Kurtulun “SHAKE the salt habit” teknik paketinin ikinci versiyonunu yayımladı. Paket, ülkelerin aşırı tuz tüketimiyle mücadelede daha hızlı adım atmasını hedefliyor.
Dünya genelinde insanların büyük bölümü önerilen sınırların üzerinde sodyum tüketiyor ve mevcut gıda ortamı bu tüketimi artırıyor. SHAKE paketi, hükümetlerin toplum sağlığını koruması için kanıta dayalı politika önerilerini bir araya getiriyor.
NEDEN ÖNEMLİ?
Küresel ortalama sodyum tüketimi, DSÖ’nün önerdiği günlük 2000 mg sınırının (yaklaşık 5 gram tuz) iki katından fazla.
Aşırı tuz tüketimi, 2023 yılında yaklaşık 1,7 milyon ölüme katkıda bulundu. Yüksek sodyum alımı; hipertansiyon ve kalp-damar hastalıkları açısından en önemli beslenme risklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Dünya genelinde tuz tüketimini 2030’a kadar yüzde 30 azaltma hedefinde ise ciddi sapma olduğu belirtiliyor. Halihazırda dünya nüfusunun yalnızca yüzde 28’i zorunlu tuz azaltma politikalarının uygulandığı ülkelerde yaşıyor.
“EN MALİYET ETKİN ADIMLARDAN BİRİ”
DSÖ Beslenme ve Gıda Güvenliği Direktörü Dr. Luz Maria De Regil, aşırı tuz tüketiminin önlenebilir ölümler arasında üst sıralarda yer aldığını belirterek, “Sodyum tüketimini azaltmaya yönelik zorunlu politikalar, ülkelerin kalp-damar hastalıklarına karşı atabileceği en maliyet etkin adımlardan biridir” dedi.
YENİ PAKETTE NELER VAR?
Güncellenen SHAKE paketi, ülkeler için adım adım uygulanabilir bir yol haritası sunuyor.
Buna göre bilimsel veriler, pratik araçlar ve ülke örneklerini bir araya getiriliyor ve ulusal düzeyde koordineli hareketin desteklenmesi hedefleniyor. Ayrıca gıda endüstrisiyle çıkar çatışmalarının nasıl yönetileceğine de özel vurgu yapılıyor. DSÖ, halk sağlığı politikalarının gıda sektörü tarafından belirlenmemesi gerektiğini açık şekilde ifade ediyor.
SHAKE MODELİ NEYİ İÇERİYOR?
Paket, anahtar konuları “SHAKE” başlığı altında topluyor:
- S (Surveillance): Tüketimin izlenmesi
- H (Harness industry): Gıda sektörünün yönlendirilmesi
- A (Adopt standards): Etiketleme ve pazarlama standartları
- K (Knowledge): Farkındalık ve bilgi
- E (Environment): Sağlıklı gıda ortamı oluşturulması
ÜLKELERE SOMUT ÖNERİLER
SHAKE paketi kapsamında önerilen uygulamalar arasında şunlar yer alıyor:
- İşlenmiş gıdalardaki tuz oranının sınırlandırılması
- Ön yüz etiketleme sistemi
- Kamu kurumlarında düşük tuzlu gıda politikaları
- Çocuklara yönelik gıda reklamlarının kısıtlanması
- Sağlıksız gıdalara vergi uygulanması
- Toplum farkındalığını artıran kampanyalar
- Düşük sodyumlu tuz alternatiflerinin kullanımı
KÜRESEL ÇAĞRI
DSÖ, hükümetleri ulusal tuz azaltma hedefleri belirlemeye ve gıda ortamını dönüştürecek kapsamlı politikalar geliştirmeye çağırdı.
