Yemek yedikten sonra yaşanan mide rahatsızlıkları, ciltte kaşıntı veya şişkinlik çoğu zaman gıda alerjisiyle karıştırılıyor. Ancak gıda alerjisi ile gıda intoleransı, ortaya çıkış nedenleri ve oluşturdukları sağlık riskleri bakımından birbirinden ayrılıyor. İngiltere Ulusal Sağlık Servisine (NHS) göre gıda alerjisinde bağışıklık sistemi belirli besinlere tepki verirken intoleransta vücudun bazı gıdaları veya bileşenlerini sindirmekte zorlanması öne çıkıyor. Uzman kuruluşlar, doğru tanı konulmadan besinlerin tüketiminin kesilmemesi gerektiğini belirtiyor.
GIDA ALERJİSİ NASIL ANLAŞILIR?
Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bir besine karşı tepki vermesiyle ortaya çıkıyor. Belirtiler arasında ciltte kızarıklık, kurdeşen, kaşıntı, dudaklarda veya yüzde şişme, öksürük ve solunum güçlüğü bulunabiliyor.
Bazı kişilerde mide bulantısı, kusma, karın ağrısı ve ishal de görülebiliyor. Alerjik reaksiyonlar besin tüketiminden kısa süre sonra başlayabildiği gibi bazı türlerde daha geç gelişebiliyor.
Ağır vakalarda anafilaksi adı verilen, yaşamı tehdit edebilen alerjik reaksiyon meydana gelebiliyor.
GIDA İNTOLERANSININ BELİRTİLERİ NELER?
Gıda intoleransında ise bağışıklık sisteminin alerjik tepkisinden farklı bir mekanizma söz konusu oluyor. Bazı besinlerin yeterince sindirilememesi veya belirli bileşenlerin tolere edilememesi şikâyetlere neden olabiliyor.
İntoleransı bulunan kişilerde özellikle şişkinlik, gaz, karın ağrısı ve ishal görülebiliyor. Belirtiler çoğunlukla besin tüketiminden birkaç saat sonra ortaya çıkıyor.
Gıda alerjisinden farklı olarak intolerans, anafilaksiye neden olmuyor. Bununla birlikte uzun süren veya tekrarlayan sindirim şikâyetlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
SÜT ALERJİSİ İLE LAKTOZ İNTOLERANSI AYNI MI?
İki durum arasındaki fark, süt ve süt ürünleri üzerinden daha kolay anlaşılabiliyor.
Laktoz intoleransında vücut, sütün doğal şekeri olan laktozu sindirmekte zorlanıyor. Bunun nedeni çoğunlukla laktozu parçalayan laktaz enziminin yetersizliği oluyor. Süt tüketiminden sonra gaz, şişkinlik ve karın ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Süt alerjisinde ise bağışıklık sistemi süt proteinlerine karşı tepki veriyor. Bu nedenle süt alerjisi olan kişilerde cilt belirtilerinin yanı sıra solunum sorunları ve ağır alerjik reaksiyonlar gelişebiliyor.
GIDA ALERJİSİ VE İNTOLERANSI NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Gıda tüketiminden sonra tekrarlayan şikâyetlerde tanının uzman değerlendirmesiyle konulması gerekiyor.
Alerji şüphesinde kişinin sağlık geçmişine ve belirtilerine göre deri veya kan testlerinden yararlanılabiliyor. Laktoz intoleransı şüphesinde ise hidrojen nefes testi kullanılabiliyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi, evde uygulanan ve gıda intoleransını belirlediğini iddia eden bazı testlerin güvenilirliğine ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmadığı konusunda uyarıyor.
Tanı konulmadan çok sayıda besinin diyetten çıkarılması ise yeterli ve dengeli beslenmeyi zorlaştırarak besin ögesi eksikliklerine yol açabiliyor.
HANGİ BELİRTİLERDE ACİL YARDIM ALINMALI?
Gıda alerjisi bazı durumlarda acil tıbbi müdahale gerektirebiliyor.
Besin tüketiminin ardından dil veya boğazda ani şişme, nefes almada güçlük ya da bayılma gibi belirtiler ortaya çıkması ağır alerjik reaksiyonun işareti olabiliyor.
Böyle bir durumda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranması gerekiyor. Daha önce reçete edilmiş adrenalin otoenjektörü bulunan kişilerin ise kendilerine verilen acil müdahale planına uygun hareket etmeleri önem taşıyor.
