Avustralya ve Brezilya’daki bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışma, ultra işlenmiş gıdaların yalnızca metabolik hastalıklarla değil, bilişsel işlevler ve demans riskiyle de bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.
Araştırmaya göre, günlük beslenmede bu tür gıdaların küçük bir artışı bile dikkat performansında düşüş ve demans riskinde artışla ilişkilendiriliyor.
BİR PAKET CİPS BİLE ETKİLEYEBİLİR
40-70 yaş aralığında 2 binin üzerinde kişiyle yapılan analizde, günlük yaklaşık 150 gramlık ultra işlenmiş gıda tüketiminin (örneğin bir paket cips) ölçülebilir bilişsel etkilerle bağlantılı olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, ultra işlenmiş gıda tüketimindeki her yüzde 10’luk artışın dikkat puanlarında düşüşle ilişkili olduğunu, aynı zamanda demans risk skorlarında da yükseliş görüldüğünü bildirdi.
ETKİ SAĞLIKLI BESLENMEDEN BAĞIMSIZ
Dikkat çekici bulgulardan biri de bu etkinin Akdeniz diyeti gibi sağlıklı beslenme alışkanlıklarından bağımsız olarak ortaya çıkması oldu. Uzmanlar, sorunun yalnızca “kötü beslenme” değil, gıdanın işlenme düzeyiyle ilgili olduğuna dikkat çekiyor.
ULTRA İŞLENMİŞ GIDALAR NELER?
Ultra işlenmiş gıdalar; yoğun endüstriyel işlemlerden geçmiş, katkı maddeleri içeren ve uzun raf ömrüne sahip ürünler olarak tanımlanıyor. Bu grupta gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, hazır yemekler, işlenmiş et ürünleri ve sütlü tatlılar öne çıkıyor.
BEYİN SAĞLIĞI NASIL ETKİLENİYOR?
Bilim insanlarına göre bu gıdalar beyin üzerinde birden fazla yolla etkili olabiliyor. İşleme süreci sırasında besin değeri azalırken, bazı zararlı bileşiklerin oluşabildiği ifade ediliyor. Ayrıca bu tür beslenme alışkanlıklarının obezite, diyabet ve yüksek kolesterol gibi hastalıkları tetiklediği, bu durumların da demans riskine katkı sağladığı belirtiliyor.
Bir diğer etki mekanizması ise bağırsak sağlığı üzerinden ortaya çıkıyor. Katkı maddelerinin bağırsak mikrobiyotasını bozarak iltihaplanmaya ve buna bağlı olarak beyin fonksiyonlarında değişime yol açabileceği değerlendiriliyor.
DİKKAT ÖNCE ETKİLENİYOR
Araştırmada dikkat çeken bir başka sonuç ise, ultra işlenmiş gıdaların öncelikle dikkat ve yürütücü işlevleri etkilemesi oldu. Hafıza üzerinde ise aynı ölçüde net bir etki gözlenmedi.
Uzmanlara göre bunun nedeni, dikkatle ilgili beyin bölgelerinin damar sağlığına daha duyarlı olması. Bu nedenle kan akışını etkileyen faktörler önce dikkat üzerinde etkisini gösteriyor.
KÜÇÜK ARTIŞLAR BÜYÜK SONUÇLAR DOĞURABİLİR
Araştırma, beslenmede küçük değişikliklerin bile bilişsel sağlık üzerinde fark yaratabileceğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle günlük atıştırmalık tercihlerinin uzun vadeli etkilerine dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
