Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), güvensiz gıdaların dünya genelinde milyonlarca insanı hasta ettiğini ve her yıl 1,5 milyondan fazla kişinin ölümüne yol açtığını açıkladı.
7 Haziran Dünya Gıda Güvenliği Günü öncesinde yayımlanan rapora göre, dünya genelinde her yıl 860 milyondan fazla kişi kirlenmiş, uygunsuz hazırlanmış veya uygun koşullarda saklanmamış gıdalar nedeniyle hastalanıyor.
“GIDA GÜVENLİĞİ SOYUT BİR MESELE DEĞİL”
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, gıda güvenliğinin doğrudan insan yaşamını etkilediğini belirterek, “Gıda güvenliği soyut bir mesele değil; her öğüne, her aileye, her güne dokunuyor.” dedi.
Ghebreyesus, güvensiz gıdanın uzun süredir büyük bir halk sağlığı sorunu olduğunu ancak insanlara ve ekonomiye maliyetinin bugüne kadar bu ölçekte net ortaya konmadığını ifade etti.
Rapora göre, gıda kaynaklı hastalıklar 2021 yılında yaklaşık 310 milyar dolarlık verimlilik kaybına yol açtı. İnsanlık yine tabağındaki şeyi bile güvenli hale getirmekte zorlanıyor; medeniyet dediğimiz şey bazen sadece düzgün yıkanmış maruldan ibaret.
HASTALIKLARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ ÖNLENEBİLİR
DSÖ’ye göre gıda kaynaklı hastalık ve ölümlerin önemli bir bölümü önlenebilir nitelikte.
Su, sanitasyon ve hijyen koşullarının iyileştirilmesi, pastörizasyon gibi güvenli gıda uygulamalarının yaygınlaştırılması ve kırılgan grupların sağlık hizmetlerine erişiminin artırılması, bu yükün azaltılmasında kritik rol oynuyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ RİSKİ ARTIRACAK
Raporda, iklim değişikliğinin gıda güvenliği üzerinde daha büyük riskler oluşturabileceği uyarısı da yer aldı.
Aşırı hava olayları, hava ve su sıcaklıklarındaki artış ile değişen yağış rejimlerinin, mevcut ve yeni ortaya çıkan gıda kaynaklı hastalıkların yayılma riskini artırabileceği belirtildi.
ÇOCUKLAR EN SAVUNMASIZ GRUP
Güvensiz gıdalardan en fazla etkilenen grubun 5 yaş altı çocuklar olduğu bildirildi. DSÖ’ye göre bu yaş grubundaki çocuklar, daha büyük çocuklara ve yetişkinlere kıyasla yaklaşık 3 kat daha fazla risk altında.
Sadece 2021 yılında güvensiz gıdayla ilişkili toplam sağlık yükünün yüzde 29’u ve 143 bin ölüm 5 yaş altı çocuklarda görüldü.
DSÖ, küçük çocukların küresel nüfusun yalnızca yüzde 9’unu oluşturmasına rağmen, gıda kaynaklı hastalık vakalarının neredeyse üçte birini taşıdığına dikkat çekti.
AFRİKA VE GÜNEYDOĞU ASYA EN AĞIR YÜKÜ TAŞIYOR
Raporda, gıda sistemlerindeki eşitsizliklerin hastalık yükünü artırdığı vurgulandı.
Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde, kaynakları sınırlı topluluklarda yaşayanların daha ağır etkilendiği belirtildi. Afrika ve Güneydoğu Asya bölgeleri, dünya genelindeki gıda kaynaklı hastalıkların yaklaşık dörtte üçünden ve ölümlerin yüzde 60’ından sorumlu.
GIDA KAYNAKLI HASTALIKLARIN BAŞLICA NEDENLERİ
Gıda kaynaklı hastalıklar, bakteri, virüs, parazit veya kimyasal maddelerle kirlenmiş gıdaların tüketilmesi sonucu ortaya çıkıyor.
Avrupa’da en sık görülen gıda kaynaklı hastalıklar arasında kampilobakteryoz, salmonelloz, STEC enfeksiyonu ve listeryoz yer alıyor.
Kampilobakteryoz çoğunlukla çiğ veya az pişmiş kümes hayvanları, pastörize edilmemiş süt, geviş getiren hayvan eti ve kirli suyla ilişkilendiriliyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’ne göre vakalar yaz aylarında zirveye çıkıyor.
Salmonelloz en sık yumurta ve çiğ et ürünleriyle bağlantılı görülüyor. Ateş, ishal ve karın kramplarına yol açabilen enfeksiyon, bakterinin kana karışması halinde hayati risk oluşturabiliyor.
STEC enfeksiyonu çiğ veya az pişmiş et, pastörize edilmemiş süt ürünleri, çiğ yeşil yapraklı sebzeler ve pastörize edilmemiş meyve sularıyla ilişkilendiriliyor.
Listeryoz ise daha nadir görülmesine rağmen hastaneye yatış ve ölüm oranlarının yüksek olması nedeniyle ağır seyreden enfeksiyonlar arasında yer alıyor.
