Sıcak hava dalgaları deniz yüzeyi sıcaklıklarını artırırken, kıyı sularında doğal olarak bulunan Vibrio bakterisinin bazı bölgelerde çoğalabileceği belirtiliyor.
Yaz aylarında deniz sıcaklıklarının yükselmesi, bazı bakterilerin çoğalması için uygun koşullar oluşturabiliyor. Bu durum, özellikle tuzlu ve tatlı suların buluştuğu kıyı bölgelerinde yaşayan Vibrio bakterileri için de geçerli.
VIBRIO NEDİR?
Vibrio, ılıman ve sıcak sularda gelişebilen, tuzluluk oranı orta düzeyde olan kıyı sularında doğal olarak bulunabilen su kaynaklı bir bakteri türü olarak biliniyor.
Bu bakteri, kirli sularla temas eden ya da kirlenmiş deniz ürünleri tüketen kişilerde vibriyoz adı verilen enfeksiyonlara yol açabiliyor.
Vibrio bakterisinin farklı türleri hastalığa neden olabiliyor. Koleradan Vibrio cholerae’nin bazı suşları sorumlu olsa da, Vibrio enfeksiyonlarının büyük bölümü bu kadar ağır seyretmiyor.
NASIL BULAŞIYOR?
Vibrio enfeksiyonları iki ana yolla görülebiliyor.
Bunlardan ilki, çiğ ya da az pişmiş kabuklu deniz ürünlerinin tüketilmesiyle ortaya çıkan gıda kaynaklı enfeksiyonlar.
İkinci yol ise bakterinin ciltteki kesik, yara ya da açık lezyonlardan vücuda girmesi. Bu durumda yara enfeksiyonları ve bazı kişilerde daha ağır kan dolaşımı enfeksiyonları gelişebiliyor.
BELİRTİLER BULAŞMA YOLUNA GÖRE DEĞİŞİYOR
Vibrio enfeksiyonlarında belirtiler, bakterinin vücuda nasıl girdiğine göre değişebiliyor. Kirli sularda yüzme sırasında açık yaralar Vibrio ile temas ederse ciltte kızarıklık, şişlik, ağrı ve yara enfeksiyonları görülebiliyor. Bazı vakalarda kulak enfeksiyonları da ortaya çıkabiliyor.
Gıda yoluyla bulaşan enfeksiyonlarda ise mide-bağırsak şikayetleri gelişebiliyor.
CİDDİ KOMPLİKASYONLARA YOL AÇABİLİR
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, tedavi edilmeyen yara enfeksiyonlarının nekrotizan fasiit, kan dolaşımı enfeksiyonları, sepsis ve uzuv kaybına kadar ilerleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Çoğu Vibrio türü ağır hastalığa neden olmasa da, “et yiyen bakteri” olarak bilinen Vibrio vulnificus gibi bazı türler nadir de olsa ciddi ve ölümcül enfeksiyonlara yol açabiliyor.
KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?
Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, kronik karaciğer hastalığı bulunanlar, açık yarası olanlar ve ciddi kronik hastalığı bulunan kişiler Vibrio enfeksiyonları açısından daha yüksek risk altında kabul ediliyor.
Açık yara, kesik ya da yeni piercing bulunan kişilerin tuzlu veya hafif tuzlu sularda yüzmekten kaçınması öneriliyor.
AVRUPA’DA VAKA SAYILARI ARTIYOR MU?
Avrupa’da Vibrio enfeksiyonları genel olarak nadir görülüyor. Ancak özellikle Baltık Denizi kıyısındaki bazı kuzey ülkelerinde son yıllarda vaka sayılarında artış bildiriliyor.
Uzmanlara göre bu artış, uzun süren sıcak hava dalgaları ve yüksek su sıcaklıklarının yaşandığı yaz aylarında daha belirgin hale geliyor.
2018’de Avrupa’da 445 vaka bildirilirken, bu sayı 2014-2017 yılları arasında kaydedilen yıllık medyan 126 vakanın üç katından fazla oldu.
ÇİĞ DENİZ ÜRÜNLERİNE DİKKAT
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, özellikle istiridye gibi kabuklu deniz ürünlerinin çiğ ya da az pişmiş tüketilmesinden kaçınılmasını öneriyor.
Deniz ürünlerinin iyi pişirilmesi, Vibrio kaynaklı gıda enfeksiyonları riskini azaltmak açısından önemli görülüyor.
AVRUPA’DA HANGİ BÖLGELER RİSKLİ?
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesine göre, son 20 yılda sıcak hava dalgaları gibi aşırı hava olaylarının artmasıyla Avrupa’da Vibrio enfeksiyonlarında yükseliş yaşanıyor.
Vibrio yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgeler arasında Baltık Denizi, Baltık ve Kuzey Denizi’nin geçiş suları, Karadeniz ve büyük nehirlerin denize döküldüğü kıyı şeritleri yer alıyor. Deniz ürünlerindeki Vibrio seviyelerinin dünya genelinde artabileceği öngörülüyor.
KORUNMAK İÇİN NE YAPILMALI?
Uzmanlar, çiğ ya da az pişmiş kabuklu deniz ürünlerinden kaçınılmasını, deniz ürünlerinin iyi pişirilmesini ve açık yara varken denize girilmemesini öneriyor.
Ayrıca denizle temas sonrası açık yaralarda kızarıklık, şişlik, ağrı ya da hızla kötüleşen belirtiler görülmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtiliyor.
