Litvanya Parlamentosu, ülke genelinde devlet tarafından finanse edilen ek tıpta uzmanlık eğitimi kadroları açılmasını öngören yasa düzenlemesini kabul etti. Büyük tartışmalara yol açan yeni sisteme göre, eğitim ücretleri devlet tarafından karşılanan asistan hekimler, uzmanlık eğitimlerini tamamladıktan sonra sağlık çalışanı sıkıntısı yaşanan taşra bölgelerinde 5 yıl görev yapmayı taahhüt edecek.
Düzenlemenin, özellikle kırsal bölgelerde sağlık hizmetine erişimi artırmayı amaçladığı belirtilirken, genç doktorlar ve muhalefet ise uygulamanın hekimleri zorlayacağını ve göçü artırabileceğini savunuyor.
ASİSTAN HEKİMLERE 5 YILLIK TAAHHÜT ŞARTI
Yeni düzenlemeye göre, devlet tarafından finanse edilen bazı uzmanlık eğitimi kadrolarına kabul edilen genç doktorlar, eğitimlerini başarıyla tamamladıktan sonra hekim açığı bulunan bölgelerde 5 yıl çalışmayı kabul ettiklerine dair sözleşme imzalayacak.
Bu sistemle, özellikle taşra bölgelerinde yaşanan doktor açığının azaltılması hedefleniyor. Ancak uygulama, Litvanya’daki genç hekimler arasında ciddi tepkiye neden oldu.
GENÇ DOKTORLARDAN TEPKİ: “POPÜLİST BİR ÖNLEM”
Litvanya Genç Doktorlar Derneği Başkanı Laurynas Maciulevičius, düzenlemeyi “popülist” olarak nitelendirdi. Maciulevičius, amacın kırsal bölgelerde sağlık hizmetine erişimi güvence altına almak olduğunu kabul ettiklerini ancak bu yöntemin hekimlerin neden taşrada çalışmak istemediği sorusuna yanıt vermediğini savundu.
Dernek, genç hekimlerin haklarını korumak amacıyla konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşımaya hazırlanıyor. Genç doktorlara göre, bölgelerin ihtiyacı zorla gönderilen hekimler değil, kalmak isteyecekleri cazip bir çalışma sistemi.
MUHALEFET: GENÇ DOKTORLAR ÜLKEDEN GÖÇ EDEBİLİR
Muhalefetteki liberal kanat da düzenlemeye karşı çıktı. Muhalefet temsilcileri, baskıcı politikaların ters tepebileceğini, genç doktorları ülkeden göç etmeye zorlayabileceğini ve bireysel özgürlükleri zedeleyebileceğini savundu.
HÜKÜMET: ZORUNLULUK DEĞİL, TERCİH
Yasanın öncülerinden sosyal demokrat Orinta Leiputė ise düzenlemenin bir zorunluluk değil, tercih imkanı sunduğunu belirtti. Leiputė, genç hekimlerin 5 yıllık taahhütte bulunmadan da mevcut eski kadrolara veya devlet tarafından finanse edilmeyen programlara başvurabileceğini ifade etti.
Ancak ülkedeki 385 devlet kadrosundan yalnızca 20’sinin mecburi hizmet şartı içermemesi, genç hekimlerin bu kontenjanlara yerleşme ihtimalinin oldukça düşük olduğu yorumlarına neden oluyor.
DOKTOR AÇIĞI DERİNLEŞİYOR
Litvanya’nın 2032 yılına kadar yüzlerce aile hekimi, iç hastalıkları uzmanı ve çocuk doktoru açığıyla karşı karşıya kalacağı öngörülüyor.
Yetkililer, yeni düzenlemenin taşradaki “tıbbi çölleri” azaltmak amacıyla ek burslar, konut yardımları ve farklı teşviklerle destekleneceğini açıkladı.
AVRUPA’DA SAĞLIK PERSONELİ KRİZİ BÜYÜYOR
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, Avrupa genelinde benzer sağlık personeli krizleri yaşanıyor. Ülkeler, doktor ve sağlık çalışanı açığını kapatmak için farklı stratejiler geliştiriyor.
Finlandiya, tıp eğitimi kontenjanlarının coğrafi dağılımını düzenleyerek, hemşirelerin yetkilerini genişleterek ve ücra bölgelerdeki hekimlere daha yüksek ücret ile esnek çalışma modelleri sunarak gönüllü yerleşimi teşvik ediyor.
Letonya ise tıp fakültesi girişlerinde kırsalda çalışmayı taahhüt eden adaylara öncelik tanıyor. Ayrıca taşrada görev yapan doktorlara aylık prim, yüksek kişi başı ödeme ve mesleki gelişim fonu gibi mali destekler sağlıyor.
UYGULAMA 2027’DE BAŞLAYACAK
Litvanya’da büyük tartışma yaratan mecburi hizmet modelinin 2027 yılından itibaren yürürlüğe girmesi bekleniyor. Yeni sistemin doktor açığını azaltıp azaltmayacağı ya da genç hekimlerin ülkeden ayrılma eğilimini artırıp artırmayacağı ise şimdiden tartışma konusu oldu.
