Avrupa’da sağlık hizmetlerine erişimde bekleme süreleri birçok ülkede ciddi bir sorun olmaya devam ediyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) 2025 Sağlığa Bakış raporu, pratisyen hekim randevularından uzman doktor muayenesine, katarakt ameliyatından kalça protezine kadar farklı alanlarda hastaların uzun süre beklemek zorunda kaldığını ortaya koydu.
Euronews Health’in OECD verilerinden derlediği incelemeye göre, bazı ülkelerde uzman doktora görünmek ya da ameliyat olmak için bekleme süresi ayları, hatta bazı işlemlerde yılları bulabiliyor. Yani Avrupa’nın “medeniyet, düzen, sağlık sistemi” vitrini var ama sıra bekleme kısmında insanlığın klasik kuyruk sevdası yine sahnede.
OECD RAPORU BEKLEME SÜRELERİNİ GÜNDEME TAŞIDI
OECD’nin 2025 Sağlığa Bakış raporunda, tedaviye erişimde yaşanan gecikmelerin hastalar açısından doğrudan sonuçları olduğuna dikkat çekildi.
Raporda, tedaviden beklenen faydanın gecikmesinin, hastaların daha uzun süre ağrı ve engellilikle yaşamasına neden olabileceği, ayrıca müdahale sonrası sağlık sonuçlarını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Uzmanlara göre bekleme süreleri yalnızca idari bir sorun değil, aynı zamanda hastaların yaşam kalitesini ve tedavi başarısını doğrudan etkileyen bir halk sağlığı meselesi.
PRATİSYEN HEKİM RANDEVUSU İÇİN BİLE HAFTALARCA BEKLENİYOR
OECD verilerine göre, 2023 itibarıyla birçok Avrupa ülkesinde pratisyen hekim ya da hemşire randevusu almak bile en az bir haftayı bulabiliyor.
İsveç’te hastaların yüzde 23’ü bir pratisyen hekim veya hemşireye görünmek için bir haftadan uzun süre beklediğini bildirdi. Fransa ve Almanya’da bu oran yüzde 20, İngiltere’de ise yüzde 18 olarak kaydedildi.
Altı ila yedi gün bekleyen hastalar da hesaba katıldığında tablo daha da ağırlaşıyor. Bu oran İsveç’te yüzde 30’a, Fransa’da yüzde 28’e, İngiltere’de yüzde 27’ye ve Almanya’da yüzde 26’ya yükseliyor.
Raporda, ülkeler arasındaki verilerin metodolojik farklılıklar nedeniyle doğrudan birebir karşılaştırılmasının sınırlı olabileceği de not edildi.
UZMAN DOKTORA ERİŞİMDE EN KÖTÜ TABLO İNGİLTERE’DE
Avrupa’da bazı hastalar için uzman doktora görünmek amacıyla bir yıldan uzun süre beklemek olağan dışı bir durum olmaktan çıkmış görünüyor.
Bu alanda en dikkat çekici tablo İngiltere’de ortaya çıktı. Verilere göre İngiltere’de uzman doktora görünmesi gereken hastaların yüzde 11’i randevu için bir yıldan uzun süre beklediğini bildirdi.
Fransa ve Almanya’da bu oran yüzde 2 seviyesinde kaldı. Ancak daha kısa görünen bekleme süreleri de aslında ciddi boyutta. Fransa’da hastaların yüzde 43’ü uzman doktor randevusu için iki ay ile bir yıl arasında bekledi. Bu oran İngiltere’de yüzde 32, İsveç’te yüzde 29, Almanya’da ise yüzde 22 olarak kaydedildi.
KATARAKT AMELİYATINDA NORVEÇ VE FİNLANDİYA ÖNE ÇIKTI
Katarakt ameliyatı için bekleme süreleri de Avrupa genelinde ciddi farklılıklar gösteriyor. OECD göstergesi, uzman değerlendirmesinden tedaviye kadar üç aydan uzun bekleyen hastaların oranını ölçüyor.
Norveç’te 2024 yılında katarakt ameliyatına ihtiyaç duyan hastaların yüzde 81’i üç aydan uzun süre bekledi. Finlandiya’da bu oran yüzde 71 oldu.
İngiltere ve Portekiz’de hastaların yüzde 58’i, İspanya’da ise yüzde 53’ü katarakt ameliyatı için üç aydan uzun süre bekledi. Polonya yüzde 13, Macaristan yüzde 17, İsveç yüzde 22 ve İtalya yüzde 27 ile daha düşük oranlara sahip ülkeler arasında yer aldı.
PANDEMİ SONRASI BEKLEME SÜRELERİ ARTTI
OECD’nin takip ettiği dokuz Avrupa ülkesi arasında, katarakt ameliyatı için bekleme süreleri 2024’te 2019’a kıyasla yedi ülkede arttı. Yalnızca Polonya ve Macaristan’da düşüş görüldü.
İngiltere’de üç aydan uzun bekleyen katarakt hastalarının oranı yüzde 22’den yüzde 58’e çıkarak iki kattan fazla arttı. Norveç’te ise bu oran yüzde 65’ten yüzde 81’e yükseldi.
Bu veriler, COVID-19 pandemisinin sağlık sistemleri üzerindeki etkisinin hâlâ tam olarak atlatılamadığını gösteriyor.
KALÇA PROTEZİNDE SLOVENYA’DA BEKLEME SÜRESİ İKİ YILA YAKLAŞTI
Kalça protezi ameliyatı için bekleme süreleri bazı ülkelerde çok daha çarpıcı seviyelere ulaştı.
Slovenya’da hastalar 2024 yılında kalça protezi ameliyatı için medyan olarak 667 gün bekledi. Bu süre yaklaşık iki yıla yaklaşıyor.
Polonya’da medyan bekleme süresi 343 günle bir yılın üzerine çıktı. Macaristan’da 209 gün, İngiltere’de ise 174 gün olarak kaydedildi.
Medyan değerler, hastaların yarısının bu sürelerden daha uzun beklediği anlamına geliyor. Yani tablo, kulağa kötü geldiği kadar kötü. Hatta biraz daha kötü.
UZMANLARA GÖRE SORUN ARZ VE TALEP DENGESİZLİĞİNDEN KAYNAKLANIYOR
York Üniversitesi’nden Luigi Siciliani, European Journal of Public Health’te yayımlanan makalesinde, acil olmayan sağlık hizmetlerinde bekleme sürelerinin birçok sağlık sistemi için önemli bir politika sorunu olduğunu belirtti.
Siciliani, hastaların sağlık hizmetlerine erişmek için haftalar ya da aylar beklemek zorunda kalmasının kapasite kısıtları, finansman kararları, sağlık personeli sayısı ve artan sağlık talebiyle bağlantılı olduğunu ifade etti.
OECD’ye göre bekleme listeleri çoğunlukla sağlık hizmetlerine yönelik talep ile bu hizmetleri sunma kapasitesi arasındaki dengesizlikten kaynaklanıyor.
YAŞLANAN NÜFUS VE PERSONEL EKSİĞİ BASKIYI ARTIRIYOR
Uzmanlara göre Avrupa’daki bekleme süreleri, yaşlanan nüfus ve sağlık hizmetlerine artan talep nedeniyle daha görünür hale geliyor.
Teknolojik yenilikler ve yeni tedavi seçenekleri talebi artırırken, birçok ülkede sağlık personeli sayısı ve finansman kapasitesi bu ihtiyaca aynı hızda yanıt veremiyor.
Eurostat verileri de bekleme süresinin, acil olmayan tıbbi bakımda karşılanmamış ihtiyaçların önemli nedenlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.
