Avrupa Komisyonu, gıda sahteciliğini tespit etmek, zararlı maddelerin gıdalara nereden bulaştığını izlemek ve riskli ürünlerin piyasadan toplatılmasını hızlandırmak amacıyla “TraceMap” adlı yapay zeka platformunu kullanıma sundu.
AB genelinde gıdada hileyi, zararlı maddeleri ve gıda kaynaklı salgınları daha hızlı tespit etmeyi amaçlayan sistem, denetim süreçlerini daha verimli yürütmek için tüm üye ülkelerin ulusal makamlarının erişimine açıldı.
“GIDA KRİZLERİNE MÜDAHALEDE DÖNÜM NOKTASI”
Sağlık ve Gıda Güvenliğinden Sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Oliver Varhelyi, platformun gıda güvenliği açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Varhelyi, “TraceMap, AB’nin gıda güvenliği krizlerine müdahale kapasitesinde devrim yaratacak ve gıda sahteciliğine karşı önlemleri sıkılaştıracak bir dönüm noktasıdır” dedi. Sistemin ülkeler arasında daha güçlü koordinasyon sağlayacağını ifade eden Varhelyi, platformun hem çiftçiler hem de tüketiciler için daha güçlü bir koruma mekanizması oluşturacağını söyledi.
“Bu platform, kriz önleme ve kontrolü için kritik bir altyapıdır. Sağlam gıda güvenliği sistemlerimize olan güveni artıracaktır” ifadelerini kullandı.
GERÇEK ZAMANLI TAKİP VE RİSK ANALİZİ
Avrupa Komisyonu tarafından paylaşılan bilgilere göre TraceMap, tarım-gıda sistemlerinde halihazırda bulunan geniş veri ağını kullanarak ticaret modellerini ve üretim akışlarını gerçek zamana yakın şekilde takip edebilecek. Yapay zeka destekli sistem, güvenlik risklerinin daha hızlı değerlendirilmesini sağlayacak. Ayrıca üreticiler, işletmeciler ve dağıtım ağları arasındaki bağlantıları tespit ederek riskli ürünlerin piyasadan hızlı şekilde toplatılmasına yardımcı olacak.
TraceMap’in pilot sürümü, daha önce Çin menşeli içeriklerle bağlantılı olan ve Avrupa genelinde bebek mamalarının toplatılmasına neden olan kriz sırasında test edildi.
AVRUPA’DA GIDA GÜVENLİĞİ ALARM VERİYOR
Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre, 2024 yılında yapılan bildirimler yüzde 12 artarak 5 bin 250’ye ulaştı. Avrupa Komisyonu verileri, bu bildirimlerin yaklaşık üçte birinin sınırda reddedilen ürünlerden oluştuğunu gösteriyor. Sınırda reddedilen ürünlerin büyük kısmını ise Türkiye, Mısır ve Hindistan’dan ithal edilen meyve ve sebzelerde tespit edilen pestisit kalıntıları oluşturdu. En fazla bildirim yapan ülkeler ise sırasıyla Almanya (1.907), Hollanda (1.155) ve İtalya (965) oldu.
GIDA KAYNAKLI SALGINLAR ARTIYOR
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) verilerine göre 2024 yılında Avrupa’da 6 bin 558 gıda kaynaklı salgın rapor edildi. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 14,5 artış anlamına geliyor. Avrupa’da en sık rapor edilen gıda kaynaklı hastalıklar arasında kampilobakteriyoz, salmonelloz, E.coli kaynaklı STEC enfeksiyonu ve listeriyoz yer alıyor.
LISTERIA EN YÜKSEK ÖLÜM ORANINA SAHİP
EFSA verilerine göre Listeria bakterisi, 2024 yılında AB’de bildirilen gıda kaynaklı enfeksiyonlar arasında en yüksek hastaneye yatış ve ölüm oranına sahip oldu. Listeria bulaşan her 10 kişiden yaklaşık 7’si hastanede tedavi görmek zorunda kalırken, her 12 vakadan biri ölümle sonuçlandı.
