Küresel ısınmanın etkileri tarım sektöründe giderek daha belirgin hale gelirken, artan sıcaklıkların tarım zararlılarının ürünlere verdiği zararı büyüteceği öngörülüyor. Exeter Üniversitesi Biyolojik Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dan Bebber, gerekli önlemler alınmadığı takdirde gıda güvenliğine yönelik risklerin ciddi biçimde artabileceği uyarısını yaptı.
2025 EN SICAK ÜÇÜNCÜ YIL OLDU
Avrupa Birliği’nin uydu izleme sistemi Copernicus verilerine göre, 2025 yılı küresel ölçekte en sıcak üçüncü yıl olarak kayıtlara geçti. 2024 en sıcak yıl olurken, 2023 ise ikinci sırada yer aldı. Artan sıcaklıklar, tarım başta olmak üzere birçok sektörü olumsuz etkiliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ZARARLILARIN YAŞAM DÖNGÜSÜNÜ DEĞİŞTİRİYOR
Bilim dergisi Nature’da yayımlanan çalışmaya göre, sonbaharın geç soğuması ve ilkbaharın erken ısınması, birçok zararlı böceğin dinlenme dönemine geçişini geciktiriyor ve bu dönemden daha erken çıkmalarına neden oluyor. Bu durum, zararlıların hem faaliyet süresini hem de üreme dönemlerini uzatarak mahsullere verdikleri zararı artırıyor.
Aynı zamanda bu böceklerin doğal avcılarının azalması, tarım zararlılarının etkili oldukları alanların genişlemesine yol açıyor. Kuraklık, ormansızlaşma ve biyolojik çeşitlilik kaybı da bu olumsuz tabloyu derinleştiriyor.
KÜRESEL TARIMSAL KAYBIN YÜZDE 40’I ZARARLILARDAN KAYNAKLI
Rapora göre, zararlılar ve tarımsal hastalıklar nedeniyle yaşanan ürün kayıpları, küresel yıllık tarımsal üretimin yaklaşık yüzde 40’ına karşılık geliyor. Küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme göre 2 derece artması halinde, tarım zararlılarının buğdayda yüzde 46, pirinçte yüzde 19 ve mısırda yüzde 31 oranında verim kaybına yol açması öngörülüyor.
BUĞDAYDA 100’DEN FAZLA ZARARLI BÖCEK
Dünya genelinde ekim alanı ve üretim miktarı bakımından ilk sırada yer alan buğday, küresel ısınmadan doğrudan etkileniyor. Avrupa, Çin, Hindistan, Pakistan, ABD ve Avustralya dünya buğday üretiminin yaklaşık yüzde 85’ini karşılıyor. Her 1 derecelik sıcaklık artışı, buğdayda ortalama yüzde 6 verim kaybına neden oluyor.
Buğdaya zarar verebilecek 100’den fazla böcek türü bulunurken, yaprak bitleri kaynaklı virüsler verimi yüzde 39’a kadar düşürebiliyor.
PİRİNÇTE SICAKLIK ARTIŞI VERİMİ HIZLA DÜŞÜRÜYOR
Küresel tarımsal üretimde ikinci sırada yer alan pirinç, ağırlıklı olarak Asya’nın tropikal bölgelerinde yetiştiriliyor. Gece sıcaklığında yaşanan her 1 derecelik artış, pirinç veriminde yaklaşık yüzde 10 düşüşe sebep oluyor.
Pirinç üretiminde 800’den fazla böcek türüyle etkileşim yaşanırken, bunlardan 15-20’si ciddi ekonomik kayıplara neden oluyor.
MISIR VE SOYA ÜRETİMİNDE BÖLGESEL KAYIPLAR DERİNLEŞİYOR
Mısır ve soya üretimi, özellikle ABD, Çin, Brezilya ve Arjantin’de yoğunlaşırken, mısırla beslenen 280’den fazla böcek türü bulunuyor. Bu zararlılar Kanada’da yüzde 1,7’lik verim kaybına neden olurken, Etiyopya’da kayıp oranı yüzde 48,5’e kadar çıkabiliyor.
Soya üretiminde ise dünya genelindeki verim kaybının yüzde 21,4’ü zararlılar ve patojenlerden kaynaklanıyor.
KÜRESEL TİCARET İSTİLACI TÜRLERİ YAYIYOR
Uluslararası ticaret ve seyahatlerin artması, zararlı türlerin farklı bölgelere taşınmasını kolaylaştırıyor. Rapora göre yalnızca 2019 yılında istilacı türlerin tarımsal faaliyetlere verdiği zarar 423 milyar doları buldu. Bu etkinin 1970’ten bu yana her 10 yılda bir dört kat arttığının altı çiziliyor.
“KAKAO VE ZEYTİNYAĞI FİYATLARI HASTALIKLARLA YÜKSELDİ”
Araştırmanın yazarlarından Prof. Dr. Dan Bebber, özellikle gelişmekte olan ülkelerin tarım zararlılarından daha fazla etkilendiğini vurguladı. Bebber, çiftçilerin dayanıklı tohumlara, pestisitlere ve eğitime erişimde yaşadığı sorunların bu tabloyu ağırlaştırdığını vurguladı.
Bebber, son dönemde kakao fiyatlarındaki artışın iklim değişikliği ve hastalıklardan kaynaklandığını, Xylella fastidiosa hastalığının ise zeytin ağaçlarında ciddi kayıplara yol açarak zeytinyağı fiyatlarını yükselttiğini belirtti.
Sürdürülebilir tarım uygulamalarının hayata geçirilmemesi halinde, iklim değişikliği, zararlılar ve tozlayıcı böceklerin kaybının birleşik etkilerinin yakın gelecekte gıda güvenliğini ciddi biçimde tehdit edebileceği uyarısını yaptı.
Kaynak: AA
