Rusya’nın Karadeniz üzerinden Avrupa’ya uzanan doğal gaz ihracatında kritik rol üstlenen TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı, resmi olarak devreye alınmasının ardından altıncı yılını geride bıraktı. 8 Ocak 2020’de faaliyete başlayan hat, bugün Rus gazının Avrupa’ya ulaştığı en stratejik güzergahlardan biri konumunda.
PROJE 2014’TE DUYURULDU, 2020’DE DEVREYE GİRDİ
TürkAkım projesi ilk kez Aralık 2014’te, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Türkiye ziyareti sırasında kamuoyuna açıklandı. Proje, Rusya’nın Ukrayna üzerinden yürüttüğü doğal gaz transitine olan bağımlılığını azaltma stratejisinin önemli bir parçası olarak şekillendi.
Hükümetler arası anlaşma 10 Ekim 2016’da imzalanırken, Rusya’nın Anapa kentinden Türkiye’nin Kıyıköy sahiline uzanan ikişer 930 kilometrelik iki deniz hattı ile Türkiye içindeki kara bağlantıları inşa edildi. Deniz kısmı 2018’de tamamlanan hat, 31 Aralık 2019 itibarıyla gaz akışına hazır hale getirildi.
YILLIK 31,5 MİLYAR METREKÜP KAPASİTE
Toplam 31,5 milyar metreküp yıllık kapasiteye sahip TürkAkım, her biri 15,75 milyar metreküp kapasiteli iki hattan oluşuyor. Hatlardan biri Türkiye’nin iç piyasasına doğal gaz sağlarken, ikinci hat Bulgaristan üzerinden Avrupa pazarlarına gaz iletiyor.
AVRUPA’YA GİDEN TEK RUS GAZI GÜZERGÂHI
Ukrayna üzerinden Rus gazı sevkiyatını kapsayan beş yıllık anlaşmanın 1 Ocak 2025 itibarıyla sona ermesi ve uzatılmamasıyla birlikte TürkAkım, Rus gazının Avrupa’ya ulaştığı tek boru hattı güzergâhı haline geldi. Bu gelişme, hattın jeopolitik ve enerji güvenliği açısından önemini daha da artırdı.
TÜRKAKIM KAPASİTEYE YAKIN ÇALIŞIYOR
Energy Aspects Kıdemli Doğal Gaz Analisti Daniela Miccoli, TürkAkım’ın Bulgaristan’a Strandzha 2 noktası üzerinden bağlanan hattında kullanım oranlarının son yıllarda belirgin şekilde arttığını belirtti. Miccoli, 2024-2025 döneminde hattın kapasiteye yakın çalıştığını, önceki yıllarda ise ortalama kullanım oranının yüzde 80 seviyesinde olduğunu belirtti.
AB’NİN RUS GAZI PLANLARI AKIŞI SINIRLAYABİLİR
Miccoli, Avrupa Birliği’nin Rus gazını 2027 sonuna kadar yasaklamayı hedefleyen planlarının ve bu kararın 2026’da hukuki bağlayıcılık kazanmasının, TürkAkım üzerinden Avrupa’ya yönelik akışların orta vadeli görünümünü sınırladığını vurguladı. Bu çerçevede 2028’den itibaren Avrupa’ya giden yıllık gaz hacminin yaklaşık 3 milyar metreküpe gerilemesinin öngörüldüğünü aktardı.
TÜRKİYE’NİN GAZ TİCARET MERKEZİ HEDEFİ
Miccoli, Rusya’nın Türkiye’ye gaz ihracatının 2020’den bu yana yıllık 20 milyar metreküpün biraz üzerinde seyrettiğini ve Türkiye’nin artan LNG anlaşmalarına rağmen bu seviyenin korunmasının beklendiğini dile getirdi. Türkiye’nin gaz ticaret merkezi olma hedefinin yalnızca TürkAkım’a değil, genişleyen LNG portföyüne dayandığının altını çizdi.
“TÜRKAKIM TÜRKİYE’YE ARZ GÜVENLİĞİ SAĞLIYOR”
Avrupa Enerji Güvenliği İnisiyatifi İcra Direktörü Alberic Mongrenier ise TürkAkım’ın devreye girmesiyle Türkiye’nin önemli bir transit ülke konumuna yükseldiğini belirtti. Mongrenier, hattın Türkiye’ye transit gelirleri, görece avantajlı gaz fiyatları ve arz güvenliği sağladığını belirtti.
TEDARİK ÇEŞİTLİLİĞİ VURGUSU
Mongrenier’e göre Türkiye’nin bölgesel gaz ticaret merkezi olma hedefinin güçlenmesi; TANAP üzerinden Azerbaycan gazının artırılması, Karadeniz gazı üretiminin yükselmesi ve olası Irak gazının devreye alınmasıyla mümkün olacak. Bu süreçte en kritik unsurun tedarik çeşitliliği olduğu vurgulandı.
Kaynak: AA
